Anlaşmalı Boşanma Protokolü Örneği: Nasıl Hazırlanır, Neler Yazılmalıdır?

Anlaşmalı boşanma, eşlerin yalnızca “boşanmak istiyoruz” demeleriyle sonuçlanan bir süreç değildir. Tarafların boşanma iradesinde anlaşmaları yanında, boşanmanın mali sonuçları ve varsa çocukların durumuna ilişkin bir düzenleme üzerinde de mutabakata varmaları gerekir.

Bu düzenleme uygulamada anlaşmalı boşanma protokolü ile yapılır. Ancak protokolün imzalanmış olması tek başına boşanma kararı verilmesi için yeterli değildir. Türk Medeni Kanunu m.166/3 gereğince hâkimin tarafları bizzat dinlemesi, iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve protokoldeki düzenlemeleri uygun bulması gerekir.

Özellikle velayet, kişisel ilişki, nafaka, tazminat, ziynet ve mal rejimine ilişkin hükümlerin açık ve tereddütsüz yazılması, ileride yeni uyuşmazlıkların ortaya çıkmasını önlemek bakımından önemlidir.

Anlaşmalı Boşanma Nedir?

TMK m.166/3 uyarınca evlilik en az bir yıl sürmüşse eşlerin birlikte başvurması veya eşlerden birinin açtığı boşanma davasını diğer eşin kabul etmesi hâlinde anlaşmalı boşanma gündeme gelebilir.

Ancak kanunda yalnızca tarafların anlaşması yeterli görülmemiştir.

Hâkimin;

• tarafları bizzat dinlemesi,
• boşanma iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi,
• boşanmanın mali sonuçlarına ilişkin düzenlemeyi uygun bulması,
• çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulması

gerekir.

Anlaşmalı Boşanma İçin Evliliğin Ne Kadar Sürmüş Olması Gerekir?

Anlaşmalı boşanmanın temel şartlarından biri evliliğin en az bir yıl sürmüş olmasıdır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 09.05.2023 tarihli, 2023/2237 E. ve 2023/2249 K. sayılı kararında da bir yıllık evlilik süresi ile tarafların bizzat dinlenmesi şartlarının gerçekleştiği anlaşmalı boşanma hükmü uygun bulunmuştur.

Bir yıllık süre dolmadan eşlerin kendi aralarında anlaşmış olmaları, tek başına TMK m.166/3 kapsamında anlaşmalı boşanma kararı verilmesi için yeterli değildir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nedir?

Anlaşmalı boşanma protokolü, tarafların boşanmanın sonuçları hakkında vardıkları mutabakatı yazılı hâle getiren belgedir.

Hukuk Genel Kurulunun 12.02.2025 tarihli, 2023/582 E. ve 2025/24 K. sayılı kararında anlaşmalı boşanmaya ilişkin protokoller, boşanmanın fer'î sonuçlarını düzenleyen ve hâkimin onayına bağlı özel hukuk sözleşmeleri olarak nitelendirilmiştir.

Dolayısıyla tarafların imza atmış olmaları protokolü hâkim denetiminden çıkarmaz.

Anlaşmalı Boşanmada Tarafların Duruşmaya Katılması Zorunlu mudur?

Evet. TMK m.166/3 uyarınca hâkimin tarafları bizzat dinleyerek boşanma iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi gerekir.

Avukatların dosyada bulunması veya protokolün taraflar ya da vekilleri tarafından imzalanmış olması bu şartın yerine geçmez.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 01.11.2024 tarihli, 2024/5860 E. ve 2024/8178 K. sayılı kararında da protokol sunulmuş olmasına rağmen tarafların duruşmaya çağrılarak bizzat beyanlarının alınması gerektiği belirtilmiştir.

Aynı yaklaşım 10.06.2024 tarihli, 2023/9830 E. ve 2024/4421 K. sayılı kararda da açıkça benimsenmiştir.

Sadece Protokol İmzalamak Boşanmak İçin Yeterli midir?

Hayır. Protokol anlaşmalı boşanmanın önemli unsurlarından biridir ancak tek başına boşanmayı sağlamaz.

Hâkim tarafları bizzat dinlemeli ve anlaşmanın uygun olduğuna kanaat getirmelidir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 22.11.2023 tarihli, 2023/2584 E. ve 2023/5532 K. sayılı kararında da boşanma veya ayrılığın fer'î sonuçlarına ilişkin anlaşmaların hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olamayacağı vurgulanmıştır.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Neler Bulunmalıdır?

Her protokol somut olayın özelliklerine göre hazırlanmalıdır. Ancak protokolde özellikle şu konuların açıkça düzenlenmesi gerekebilir:

• tarafların karşılıklı boşanma iradesi,
• varsa ortak çocukların velayeti,
• çocuk ile diğer ebeveyn arasındaki kişisel ilişki,
• iştirak nafakası,
• yoksulluk nafakası,
• maddi ve manevi tazminat,
• yargılama giderleri ve vekâlet ücreti,
• taraflar ayrıca anlaşmışsa ziynet eşyaları, ev eşyaları veya mal rejimine ilişkin hususlar.

Protokolün belirsiz ve yoruma açık hükümler içermemesi önemlidir.

Hâkim Anlaşmalı Boşanma Protokolünü Değiştirebilir mi?

Evet. Hâkim yalnızca tarafların yazdığı metni onaylayan bir makam değildir.

TMK m.166/3 gereğince hâkim tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri önerebilir.

Hukuk Genel Kurulunun 12.02.2025 tarihli, 2023/582 E. ve 2025/24 K. sayılı kararında da hâkimin tarafların ve çocukların menfaatlerini dikkate alarak anlaşmada gerekli değişiklikleri yapabileceği belirtilmiştir.

Velayet Konusunda Tarafların Anlaşması Hâkimi Bağlar mı?

Hayır. Velayet kamu düzeni ve çocuğun üstün yararıyla ilgilidir.

Anne ve baba velayetin hangi tarafta kalacağı konusunda anlaşmış olsa bile hâkim bu düzenlemeyi çocuğun üstün yararı bakımından ayrıca değerlendirir.

Hukuk Genel Kurulunun 12.02.2025 tarihli kararında da özellikle velayet ve buna bağlı sonuçlarda tarafların anlaşmasının hâkimi bağlamadığı açıkça ifade edilmiştir.

Çocukla Kişisel İlişki Protokolde Düzenlenmeli midir?

Velayet kendisine bırakılmayan ebeveyn ile çocuk arasındaki kişisel ilişkinin mümkün olduğunca açık biçimde düzenlenmesi ileride yaşanabilecek uyuşmazlıkları azaltabilir.

Görüşme düzeninin çocuğun yaşı, eğitimi ve üstün yararı dikkate alınarak belirlenmesi gerekir.

İştirak Nafakası Protokolde Düzenlenebilir mi?

Ortak çocukların bakım ve eğitim giderlerine hangi ebeveynin ne ölçüde katılacağı protokolde düzenlenebilir.

Ancak çocuklara ilişkin düzenlemeler bakımından hâkim tarafların mutabakatıyla bağlı değildir.

Çocuğun üstün yararının farklı bir düzenleme gerektirdiği kanaatine varılırsa hâkim protokol üzerinde değişiklik yapılmasını gündeme getirebilir.

Yoksulluk Nafakası Protokolde Düzenlenebilir mi?

Taraflar yoksulluk nafakasının ödenip ödenmeyeceğini ve ödenecekse miktarını protokolde düzenleyebilir.

Bu tür mali konular protokol hazırlanırken açık şekilde ifade edilmelidir. Özellikle tarafların bir haktan vazgeçip vazgeçmediği konusunda ileride tereddüt yaratacak belirsiz ifadelerden kaçınılmalıdır.

Maddi ve Manevi Tazminat Protokolde Düzenlenebilir mi?

Evet. Taraflar maddi ve manevi tazminat konusunda anlaşabilir ve bu hususu protokole yazabilir.

Tazminat ödenecekse miktar, ödeme biçimi ve varsa ödeme zamanı açık biçimde gösterilmelidir.

Taraflar karşılıklı olarak tazminat talep etmeyeceklerse bunun da açıkça belirtilmesi ileride ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkları azaltabilir.

Mal Paylaşımı Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Düzenlenmek Zorunda mıdır?

Hayır. Mal rejiminin tasfiyesi anlaşmalı boşanmanın zorunlu fer'î sonuçlarından biri değildir.

Hukuk Genel Kurulunun 10.09.2025 tarihli, 2024/7 E. ve 2025/498 K. sayılı kararında mal rejiminin tasfiyesinin boşanmanın mali sonuçları kapsamında zorunlu olarak bulunmadığı belirtilmiştir.

Taraflar mal rejimini anlaşmalı boşanma sırasında tasfiye edebilecekleri gibi bu konuda daha sonra ayrıca talepte de bulunabilirler.

Mal Paylaşımı Protokole Yazılacaksa Nasıl Yazılmalıdır?

Taraflar mal rejiminin tasfiyesine ilişkin haklarını protokol içinde çözmek istiyorsa kullanılan ifadelerin son derece açık olması gerekir.

Hukuk Genel Kurulunun 10.09.2025 tarihli kararında, mal rejimine ilişkin anlaşmanın protokolde yer alması hâlinde düzenlemenin hiçbir duraksamaya yer vermeyecek açıklıkta olması gerektiği özellikle belirtilmiştir.

Bu nedenle “tarafların birbirinden hiçbir alacağı yoktur” gibi çok genel ifadelerin ileride hangi hakları kapsadığı konusunda uyuşmazlık yaratma ihtimali bulunduğundan, protokol hazırlanırken hangi malvarlığı ve hangi alacakların tasfiye edildiği açıkça gösterilmelidir.

Ziynet Eşyaları Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Düzenlenebilir mi?

Evet. Taraflar ziynet eşyalarına ilişkin uyuşmazlıklarını da protokol kapsamında çözebilirler.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 18.04.2024 tarihli, 2023/8732 E. ve 2024/2568 K. sayılı kararında boşanmanın mali sonuçlarının yanında ziynet eşyaları ve mal rejiminin tasfiyesinin de düzenlendiği bir protokol değerlendirilmiştir.

Benzer biçimde 02.12.2024 tarihli, 2024/1834 E. ve 2024/9364 K. sayılı kararda da ziynet alacağı ve mal tasfiyesinden kaynaklanan alacakları içeren protokol ele alınmıştır.

Ev Eşyaları Protokolde Düzenlenebilir mi?

Evet. Taraflar ev eşyaları ve kişisel eşyaların kimde kalacağını protokolde düzenleyebilirler.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 04.11.2024 tarihli, 2024/1966 E. ve 2024/8254 K. sayılı kararında ev eşyaları, kişisel eşyalar, ziynet ve mal rejimi alacaklarını da kapsayan anlaşmalı boşanma protokolü değerlendirilmiştir.

Protokol Açık ve Anlaşılır Olmak Zorunda mıdır?

Protokolün mümkün olduğunca açık, tereddütsüz ve uygulanabilir şekilde hazırlanması gerekir.

Özellikle para ödemesi, eşya teslimi veya mal rejimine ilişkin hükümlerde tarafların hangi edimi, ne şekilde yerine getireceklerinin anlaşılır olması önemlidir.

Belirsiz ifadeler boşanma sonrasında yeni davalara ve icra uyuşmazlıklarına neden olabilir.

Protokolde Her Yazılan Hukuken Aynı Sonucu Doğurur mu?

Hayır. Protokolde kullanılan ifadeler hukuki niteliklerine göre değerlendirilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 30.11.2023 tarihli, 2023/2655 E. ve 2023/5811 K. sayılı kararında protokolde tarafların karşılıklı vekâlet ücreti taleplerinin bulunduğunun yazılmasının her iki tarafa da vekâlet ücreti verilmesi anlamına gelmediği belirtilmiştir.

Bu nedenle protokol hazırlanırken kullanılan her ifadenin doğurabileceği hukuki sonuç ayrıca değerlendirilmelidir.

Taraflardan Biri Protokolden Vazgeçerse Ne Olur?

Anlaşmalı boşanmanın temel şartlarından biri tarafların anlaşmalı boşanma iradesinin devam etmesidir.

Taraflardan biri anlaşmadan dönerse anlaşmalı boşanma koşulları ortadan kalkabilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 30.10.2024 tarihli, 2024/679 E. ve 2024/8004 K. sayılı kararında da anlaşmalı boşanma sürecinin sonradan çekişmeli boşanmaya dönüşmesi hâlinde delillerin toplanıp değerlendirilmesi ve buna göre yeniden karar verilmesi gerektiği ele alınmıştır.

Çekişmeli Boşanma Davası Sonradan Anlaşmalı Boşanmaya Dönüşebilir mi?

Evet. Tarafların daha sonra boşanma ve sonuçları konusunda anlaşmaları hâlinde çekişmeli olarak başlayan bir boşanma davasında da anlaşmalı boşanma gündeme gelebilir.

Yargıtay'ın 2023–2025 tarihli çok sayıda kararında, dosyaya yargılamanın ilerleyen aşamalarında veya kanun yolu incelemesi sırasında anlaşmalı boşanma protokolü sunulması üzerine tarafların bizzat dinlenmesi gerektiği belirtilmiştir.

İstinaf veya Temyiz Aşamasında Anlaşmalı Boşanma Mümkün müdür?

Tarafların ilk derece mahkemesindeki yargılama sırasında anlaşamamış olmaları, daha sonraki aşamalarda anlaşamayacakları anlamına gelmez.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 18.03.2025 tarihli, 2024/5571 E. ve 2025/2827 K. sayılı kararında, kanun yolu aşamasında sunulan protokol üzerine tarafların duruşmaya çağrılarak bizzat beyanlarının alınması gerektiği belirtilmiştir.

Benzer yönde 01.11.2024 tarihli, 2024/5860 E. ve 2024/8178 K. sayılı karar ile birçok 2024 tarihli Yargıtay kararında aynı yaklaşım benimsenmiştir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolü Örneği

Aşağıdaki metin yalnızca genel bir örnek niteliğindedir. Her boşanma dosyasında velayet, nafaka, tazminat, malvarlığı ve diğer koşullar farklı olduğundan protokol somut olaya göre hazırlanmalıdır.

ANLAŞMALI BOŞANMA PROTOKOLÜ

1. Taraflar

Taraflar, aralarındaki evlilik birliğinin karşılıklı ve serbest iradeleriyle sona erdirilmesi konusunda anlaşmışlardır.

2. Boşanma

Taraflar Türk Medeni Kanunu m.166/3 uyarınca anlaşmalı olarak boşanmayı karşılıklı olarak kabul etmektedir.

3. Velayet

Tarafların ortak çocuğu/çocukları ...............'ın velayetinin ...............'a bırakılması konusunda taraflar anlaşmışlardır.

4. Kişisel İlişki

Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn ile ortak çocuk arasında ............... gün ve saatlerinde kişisel ilişki kurulması konusunda taraflar anlaşmışlardır.

5. İştirak Nafakası

............... tarafından ortak çocuk için aylık ............... TL iştirak nafakasının her ayın ............... gününe kadar ödenmesi konusunda taraflar anlaşmışlardır.

6. Yoksulluk Nafakası

Taraflar yoksulluk nafakası konusunda ............... şeklinde anlaşmışlardır.

7. Maddi ve Manevi Tazminat

Taraflar maddi ve manevi tazminat konusunda ............... şeklinde anlaşmışlardır.

8. Mal Rejimi ve Malvarlığı

Tarafların mal rejiminin tasfiyesine ilişkin anlaşması varsa her taşınmaz, araç, hesap veya diğer malvarlığı unsuru açık biçimde ayrı ayrı belirtilmelidir.

9. Ziynet ve Eşyalar

Ziynet eşyaları, kişisel eşyalar ve ev eşyalarına ilişkin tarafların anlaşması varsa bu hususlar açık biçimde yazılmalıdır.

10. Yargılama Giderleri ve Vekâlet Ücreti

Taraflar yargılama giderleri ve vekâlet ücreti konusunda ............... şeklinde anlaşmışlardır.

11. Son Hüküm

Taraflar işbu protokolü okuyup anladıklarını, serbest iradeleriyle imzaladıklarını ve mahkeme huzurunda anlaşmalı boşanma iradelerini açıklayacaklarını kabul ederler.

Tarih: ...............

Taraf 1 – Ad Soyad / İmza

Taraf 2 – Ad Soyad / İmza

Anlaşmalı Boşanma Protokolünde En Sık Yapılan Hatalar

• Sadece protokol imzalamanın boşanma için yeterli olduğunu düşünmek,
• Tarafların duruşmada bizzat dinlenmesi gerektiğini gözden kaçırmak,
• Velayet konusunda tarafların anlaşmasının hâkimi kesin olarak bağladığını sanmak,
• Nafaka ve tazminat hükümlerini belirsiz bırakmak,
• Mal rejimi tasfiye ediliyorsa hangi mal ve alacakların kapsandığını açıkça belirtmemek,
• Ziynet ve eşya alacaklarını genel ifadelerle geçiştirmek,
• Ödeme ve teslim yükümlülüklerini yoruma açık biçimde yazmak,
• Taraflardan biri anlaşmadan döndüğü hâlde anlaşmalı boşanmanın yine de devam edeceğini düşünmek.

Sık Sorulan Sorular

Anlaşmalı boşanmada avukat yeterli midir, tarafların gelmesi gerekir mi?

Tarafların bizzat dinlenmesi gerekir. Avukatın bulunması bu şartın yerine geçmez.

Bir yıl dolmadan anlaşmalı boşanma yapılabilir mi?

TMK m.166/3 kapsamında anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir.

Hâkim protokolü aynen kabul etmek zorunda mıdır?

Hayır. Hâkim özellikle tarafların ve çocukların menfaatleri bakımından gerekli gördüğü değişiklikleri gündeme getirebilir.

Mal paylaşımı protokolde olmak zorunda mıdır?

Hayır. Mal rejiminin tasfiyesi anlaşmalı boşanmanın zorunlu bir fer'î sonucu değildir.

Ziynet eşyaları protokolde düzenlenebilir mi?

Evet. Taraflar ziynet alacağını protokol kapsamında çözebilirler.

Taraflardan biri protokolden vazgeçerse ne olur?

Anlaşmalı boşanma iradesi ortadan kalkarsa dava çekişmeli boşanma usulüne göre devam edebilir.

Çekişmeli dava sonradan anlaşmalı boşanmaya dönüşebilir mi?

Evet. Taraflar yargılamanın ilerleyen aşamalarında anlaşarak protokol sunabilirler. Ancak yine tarafların bizzat dinlenmesi gerekir.

Sonuç

Anlaşmalı boşanma protokolü, boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumuna ilişkin mutabakatın açık biçimde ortaya konulmasını sağlar. Ancak protokolün imzalanması tek başına boşanma kararı verilmesi için yeterli değildir.

Hâkim tarafları bizzat dinlemeli, iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmeli ve özellikle çocuklarla ilgili düzenlemeleri çocuğun üstün yararı bakımından denetlemelidir.

Mal rejimi, ziynet ve eşya alacakları protokol kapsamında çözülebilir; ancak bunların anlaşmalı boşanmanın zorunlu unsurları olmadığı ve düzenlenmeleri hâlinde açık, tereddütsüz ifadeler kullanılmasının önemli olduğu unutulmamalıdır.

Bu içerikte yer alan protokol örneği genel bilgilendirme amacı taşır. Her boşanma uyuşmazlığında tarafların mali durumu, çocukların ihtiyaçları ve malvarlığı farklı olduğundan protokol somut olaya göre hazırlanmalıdır.