Boşanma Sebepleri Nelerdir? Zina, Şiddet, Terk ve 2026 Güncel Kurallar

Boşanma davasında yalnızca eşlerin artık birlikte yaşamak istememesi yeterli değildir. Çekişmeli boşanmada boşanma talebinin Türk Medeni Kanunu'nda düzenlenen bir hukuki sebebe dayanması ve bu sebebe temel oluşturan olayların usulüne uygun biçimde ileri sürülmesi gerekir.

Türk Medeni Kanunu'nun 161 ila 166. maddelerinde zina, hayata kast ve pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk, akıl hastalığı ve evlilik birliğinin temelinden sarsılması gibi farklı boşanma sebepleri düzenlenmiştir.

Bu sebeplerin şartları aynı değildir. Bazı boşanma sebeplerinde altı aylık ve beş yıllık hak düşürücü süreler bulunurken, bazı sebeplerde ortak hayatın çekilmez hâle gelmesi ayrıca aranır. Terk sebebiyle boşanmada ise ihtar ve bekleme süreleri özel olarak düzenlenmiştir.

Boşanma sebebinin doğru belirlenmesi yalnızca boşanma kararı bakımından değil; kusur, maddi ve manevi tazminat, yoksulluk nafakası, deliller ve bazı durumlarda mal rejiminin tasfiyesi bakımından da önem taşıyabilir.

Davanın nasıl açılacağı ve usul aşamaları hakkında ayrıntılı bilgi için boşanma davası nasıl açılır? rehberimizi; boşanma ve aile hukuku hizmetlerimiz için İstanbul boşanma avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Boşanma Sebepleri Nelerdir?

Türk Medeni Kanunu'nda düzenlenen temel boşanma sebepleri şunlardır:

• Zina – TMK m.161,
• Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış – TMK m.162,
• Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme – TMK m.163,
• Terk – TMK m.164,
• Akıl hastalığı – TMK m.165,
• Evlilik birliğinin temelinden sarsılması – TMK m.166/1,
• Anlaşmalı boşanma – TMK m.166/3,
• Önceki boşanma davasının reddinden sonra ortak hayatın yeniden kurulamaması – TMK m.166/4.

Boşanma Sebepleri Kısaca Nasıl Ayrılır?

Özel ve Genel Boşanma Sebepleri Arasındaki Fark Nedir?

Zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığı kanunda belirli olaylar üzerinden ayrıca düzenlenen özel boşanma sebepleridir.

Evlilik birliğinin temelinden sarsılması ise genel boşanma sebebidir. Burada tek ve belirli bir davranış yerine, eşler arasında yaşanan olayların evlilik birliğini ortak hayatın sürdürülmesini beklenemeyecek derecede sarsıp sarsmadığı değerlendirilir.

Bu ayrım özellikle ispat, hak düşürücü süre ve bazı boşanma sebeplerinin sonuçları bakımından önem taşır.

Mutlak ve Nispi Boşanma Sebebi Ne Demektir?

Bazı boşanma sebeplerinde kanunda belirtilen olayın gerçekleşmiş olması boşanma bakımından temel şartı oluşturur. Bunlar uygulamada mutlak boşanma sebepleri olarak adlandırılır.

Bazı sebeplerde ise olayın varlığının yanında bu olay nedeniyle ortak hayatın diğer eş bakımından çekilmez hâle gelmesi veya birlikte yaşamanın kendisinden beklenememesi de aranır. Bunlar nispi boşanma sebepleri olarak değerlendirilir.

Örneğin suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme ile akıl hastalığında, yalnızca durumun varlığı değil ortak hayat üzerindeki etkisi de önem taşır.

Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Nedir?

TMK m.166/1 uyarınca evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri eşlerden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir.

Uygulamada en sık karşılaşılan çekişmeli boşanma sebebi budur.

Evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına örnek olabilecek olaylar somut dosyanın özelliklerine göre değişmekle birlikte;

• fiziksel şiddet,
• hakaret ve aşağılama,
• psikolojik şiddet,
• ekonomik şiddet,
• sadakat yükümlülüğüne aykırı davranışlar,
• eşe ve aileye ilgisizlik,
• evlilik birliği görevlerini sürekli ihmal etmek,
• aşırı kıskançlık ve baskı,
• alkol, kumar veya benzeri davranışların aile hayatını ağır biçimde etkilemesi,
• eşin ailesinin evliliğe müdahalesine karşı gerekli sınırların kurulmaması

gibi birçok farklı vakıa boşanma ve kusur değerlendirmesine konu olabilir.

Ancak olayların tek başına isimlendirilmesi yeterli değildir. Davada hangi davranışın ne zaman ve nasıl gerçekleştiğinin somutlaştırılması gerekir.

Şiddetli Geçimsizlik Boşanma Sebebi midir?

Halk arasında sık kullanılan “şiddetli geçimsizlik” ifadesi, güncel kanun terminolojisinde bağımsız bir madde adı değildir.

Bu ifade genellikle TMK m.166/1'de düzenlenen evlilik birliğinin temelinden sarsılmasını anlatmak için kullanılmaktadır.

Her tartışma veya anlaşmazlık boşanma için yeterli değildir. Evlilik birliğinin ortak hayatın sürdürülmesini eşlerden beklenemeyecek derecede sarsılmış olması gerekir.

Tam Kusurlu Eş Boşanma Davası Açabilir mi?

Tam kusurlu eşin mahkemeye boşanma davası açmasına ilişkin mutlak bir yasak yoktur.

Ancak TMK m.166/1 bakımından davacının kusuru davalıdan daha ağırsa davalının davaya itiraz hakkı bulunmaktadır.

Davalı tamamen kusursuzsa ve davacının kusuru boşanmaya sebep olan olayların tamamını oluşturuyorsa, davalının boşanmaya yönelik itirazı önem taşır.

Bununla birlikte TMK m.166/2 uyarınca bu itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğinde ise ve evlilik birliğinin devamında davalı veya çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa boşanmaya karar verilmesi mümkündür.

Hukuk Genel Kurulunun 01.11.2023 tarihli, 2022/771 E. ve 2023/1039 K. sayılı kararında da tam kusurlu davacı ve kusursuz davalının itirazı bu çerçevede değerlendirilmiştir.

Her İki Eş de Kusurluysa Boşanma Olabilir mi?

Evet.

Tarafların her ikisinin de kusurlu olması boşanmaya karar verilmesine engel değildir.

Mahkeme tarafların kusurlu davranışlarını karşılaştırır ve evlilik birliğinin temelinden sarsılıp sarsılmadığını değerlendirir.

Tarafların eşit kusurlu veya farklı derecede kusurlu olmaları, boşanmanın mali sonuçları bakımından ayrıca önem taşıyabilir.

Zina Nedeniyle Boşanma Davası

Zina, TMK m.161'de düzenlenen özel boşanma sebebidir.

Yargıtay'ın güncel yaklaşımında zina bakımından yalnızca şüphe yeterli değildir. Cinsel ilişkinin gerçekleştiğinin veya somut olayın özellikleri itibarıyla böyle bir ilişkinin gerçekleştiğine kesin gözüyle bakılmasını gerektiren durumun ispatlanması gerekir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 08.10.2025 tarihli, 2025/1397 E. ve 2025/8448 K. sayılı kararında da zina bakımından bu ispat standardı vurgulanmıştır.

Zina konusunda daha ayrıntılı bilgi için zina nedeniyle boşanma davası rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Zina Nasıl İspatlanır?

Zina çoğu zaman doğrudan cinsel ilişkinin görüntülenmesi gibi doğrudan bir delille ispatlanmaz.

Somut olaya göre;

• otel ve konaklama kayıtları,
• başka biriyle birlikte yaşama,
• tanık anlatımları,
• hukuka uygun şekilde elde edilmiş mesaj ve dijital veriler,
• fotoğraf ve görüntüler,
• seyahat ve diğer objektif kayıtlar

birlikte değerlendirilebilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 09.10.2024 tarihli, 2023/9886 E. ve 2024/7072 K. sayılı kararında başka bir kadınla birlikte yaşama olgusu zinaya kesin gözüyle bakılmasını gerektiren durum olarak değerlendirilmiştir.

Zina ile Güven Sarsıcı Davranış Aynı Şey midir?

Hayır.

Zina özel bir boşanma sebebidir ve cinsel ilişki veya bunun gerçekleştiğine kesin gözüyle bakılmasını gerektiren bir durum aranır.

Flört, duygusal yakınlaşma veya cinsel ilişki boyutuna ulaşmayan sadakatsiz davranışlar her durumda zina sayılmaz.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 23.11.2023 tarihli, 2023/7918 E. ve 2023/5614 K. sayılı kararında da cinsel ilişki düzeyine ulaşmayan flört ve yakınlaşmaların zina olarak değil, şartları varsa güven sarsıcı davranış olarak değerlendirilebileceği belirtilmiştir.

Bu tür davranışlar TMK m.166/1 kapsamında boşanma ve kusur sebebi oluşturabilir.

Zina Davasında Süre Ne Kadardır?

TMK m.161'e göre zina sebebiyle dava hakkı;

• zinanın öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve
• her hâlde zina eyleminin üzerinden beş yıl

geçmekle düşer.

Bu süreler hak düşürücü niteliktedir ve mahkeme tarafından kendiliğinden dikkate alınabilir.

Zina Devam Ediyorsa 6 Aylık Süre Nasıl Hesaplanır?

Zina niteliğindeki ilişkinin kesintisiz biçimde devam ettiği olaylarda süre değerlendirmesi tek seferlik zina eyleminden farklı olabilir.

Yargıtay uygulamasında devam eden zina eylemi bakımından son eylem tarihi ve ilişkinin devam edip etmediği önem taşımaktadır.

Bu nedenle devam eden bir birliktelikte yalnızca ilk öğrenme tarihine bakılarak otomatik biçimde dava hakkının düştüğü sonucu çıkarılmamalıdır.

Zinayı Affeden Eş Daha Sonra Bu Sebeple Dava Açabilir mi?

TMK m.161 uyarınca affeden tarafın zina sebebine dayanarak dava hakkı bulunmaz.

Ancak affın varlığı her olayda ayrıca değerlendirilmelidir.

Zorunlu sebeplerle görüşmek, çocuklar nedeniyle bir araya gelmek veya belirli bir süre aynı konutta bulunmak her durumda zina eyleminin affedildiğini göstermez.

Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış Nedeniyle Boşanma

TMK m.162 uyarınca eşlerden birinin diğerinin hayatına kastetmesi, ona pek kötü davranması veya ağır derecede onur kırıcı davranışta bulunması özel boşanma sebebi oluşturabilir.

Hayata kast, eşin yaşamına yönelik ciddi ve kasıtlı bir saldırıyı ifade eder.

Pek kötü davranış; ağır fiziksel veya bedensel eziyet niteliği taşıyan davranışları kapsayabilir.

Onur kırıcı davranış bakımından da davranışın ağır nitelikte olması gerekir.

Her tartışma veya kırıcı söz TMK m.162 kapsamında özel boşanma sebebi oluşturmaz. Buna karşılık aynı davranışlar TMK m.166/1 kapsamında kusur ve boşanma sebebi olarak değerlendirilebilir.

TMK 162 Davasında Süre Ne Kadardır?

Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış sebebiyle dava hakkı;

• boşanma sebebinin öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve
• her hâlde olayın üzerinden beş yıl

geçmekle düşer.

Affeden tarafın bu özel sebebe dayanarak dava hakkı da bulunmaz.

Fiziksel Şiddet Boşanma Sebebi midir?

Evet.

Fiziksel şiddetin ağırlığına ve somut olayın şartlarına göre davranış TMK m.162 kapsamında pek kötü davranış veya TMK m.166/1 kapsamında evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebi oluşturabilir.

Fiziksel şiddet ayrıca boşanma davasındaki kusur ve maddi-manevi tazminat değerlendirmesinde önemli bir davranıştır.

Hakaret ve Psikolojik Şiddet Boşanma Sebebi midir?

Sürekli hakaret, aşağılama, tehdit, küçük düşürme ve psikolojik baskı evlilik birliğinin temelinden sarsılması kapsamında boşanma ve kusur sebebi olabilir.

Davranışın ağırlığına göre ağır onur kırıcı davranış kapsamında TMK m.162'nin uygulanması da gündeme gelebilir.

Suç İşleme Nedeniyle Boşanma Davası

TMK m.163'e göre eşlerden biri küçük düşürücü bir suç işler ve bu nedenle diğer eşten onunla birlikte yaşaması beklenemezse boşanma talep edilebilir.

Kanun her suçun otomatik olarak boşanma sebebi olduğunu kabul etmemiştir.

Suçun niteliği ile ortak yaşam üzerindeki etkisi somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

Haysiyetsiz Hayat Sürme Nedeniyle Boşanma

Haysiyetsiz hayat sürme de TMK m.163'te düzenlenmiştir.

Tek ve geçici bir davranıştan çok, devamlılık gösteren yaşam biçimi önem taşıyabilir.

Bu yaşam biçimi nedeniyle diğer eşten evliliği sürdürmesinin beklenememesi gerekir.

TMK m.163 bakımından zina ve TMK m.162'deki gibi ayrıca altı aylık ve beş yıllık özel hak düşürücü süre düzenlenmemiştir.

Terk Nedeniyle Boşanma Davası

Terk, TMK m.164'te düzenlenen özel boşanma sebebidir.

Ancak eşin yalnızca ortak konuttan ayrılması hukuki anlamda terk için yeterli değildir.

Terk eden eşin evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla ortak hayatı bırakması veya haklı sebep olmadan ortak konuta dönmemesi gerekir.

Diğer eşini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı sebep olmaksızın ortak konuta dönmesini engelleyen eş de kanun gereği terk eden eş sayılabilir.

Terk Nedeniyle Boşanmada 6 Aylık Süre Nasıl İşler?

Terk nedeniyle boşanma davasının açılabilmesi için ayrılığın en az altı ay sürmüş ve devam ediyor olması gerekir.

Ancak doğrudan altı ay beklenip dava açılması şeklinde basit bir sistem bulunmamaktadır.

Kanuna göre;

• terkin dördüncü ayı tamamlanmadan dönüş ihtarı istenemez,
• terk eden eşe ortak konuta dönmesi için iki aylık süre verilir,
• ihtar sonuçsuz kalırsa ve toplam şartlar oluşmuşsa terk sebebiyle dava açılabilir.

Terk İhtarı Nasıl Olmalıdır?

Terk ihtarının geçerli sonuç doğurabilmesi için çağrının gerçek ve samimi olması gerekir.

Terk eden eşin dönebileceği bağımsız ve uygun bir ortak konutun hazırlanmış olması, dönüşün fiilen mümkün kılınması ve somut olayda gerekli diğer koşulların yerine getirilmesi önem taşır.

Geçersiz veya samimi olmayan bir ihtara dayanılarak terk sebebiyle boşanma kararı verilmesi mümkün olmayabilir.

Terk İhtarı Önceki Olayların Affedildiği Anlamına Gelebilir mi?

Evet, bu önemli bir uygulama ayrıntısıdır.

Yargıtay'ın yerleşik yaklaşımında eşini ortak hayata dönmeye davet eden tarafın, ihtardan önce yaşanan olayları hoşgörüyle karşılamış veya affetmiş sayılması gündeme gelebilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 09.01.2024 tarihli, 2023/3606 E. ve 2024/26 K. sayılı kararında da terk ihtarının ihtardan önceki olaylara etkisi bu yönde değerlendirilmiştir.

Bu nedenle terk ihtarı gönderilmeden önce, ihtarın başka bir boşanma sebebine dayalı dava üzerindeki etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.

Akıl Hastalığı Nedeniyle Boşanma Davası

TMK m.165 uyarınca eşlerden birinin akıl hastası olması tek başına boşanma sebebi değildir.

Kanuna göre;

• eşin akıl hastalığının bulunması,
• bu nedenle ortak hayatın diğer eş açısından çekilmez hâle gelmesi ve
• hastalığın geçmesine olanak bulunmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi

gerekir.

Her psikolojik veya psikiyatrik rahatsızlık TMK m.165 anlamında boşanma sebebi oluşturmaz.

Akıl Hastalığı Nedeniyle Boşanmada Süre Var mı?

TMK m.165'te zina veya hayata kastta olduğu gibi özel bir altı aylık ya da beş yıllık hak düşürücü süre düzenlenmemiştir.

Ancak davanın açıldığı tarihte kanuni şartların mevcut olması gerekir.

Anlaşmalı Boşanma Bir Boşanma Sebebi midir?

TMK m.166/3, eşlerin boşanma ve sonuçları konusunda anlaşmaları hâlinde evlilik birliğinin temelinden sarsılmış sayılacağı özel bir sistem düzenlemektedir.

Anlaşmalı boşanmanın temel şartları;

• evliliğin en az bir yıl sürmüş olması,
• eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin açtığı davayı diğer eşin kabul etmesi,
• hâkimin tarafları bizzat dinlemesi,
• boşanma iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirilmesi,
• boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkındaki düzenlemenin hâkim tarafından uygun bulunmasıdır.

Anlaşmalı boşanmanın ayrıntıları için anlaşmalı boşanma protokolü rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Anlaşmalı Boşanma İçin Bir Yıllık Süre Zorunlu mu?

Evet.

TMK m.166/3 kapsamında anlaşmalı boşanma kararı verilebilmesi için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir.

Anayasa Mahkemesi de 30.05.2024 tarihli kararında bu bir yıllık şartın Anayasa'ya aykırı olmadığına karar vermiştir.

Bir yıllık süre dolmamışsa tarafların kendi aralarında tamamen anlaşmış olmaları tek başına TMK m.166/3 kapsamında anlaşmalı boşanma kararı verilmesi için yeterli değildir.

Reddedilen Boşanma Davasından Sonra Yeniden Dava Açılabilir mi?

Evet.

Türk Medeni Kanunu m.166/4, daha önce herhangi bir boşanma sebebiyle açılan davanın reddedilmesi ve sonrasında ortak hayatın yeniden kurulamaması hâlini ayrıca düzenlemektedir.

14.11.2024 tarihli 7532 sayılı Kanun ile daha önce üç yıl olan bekleme süresi bir yıla indirilmiştir.

Güncel kurala göre önceki boşanma davasının reddine ilişkin kararın kesinleşmesinden başlayarak bir yıl geçmiş ve bu süre içinde her ne sebeple olursa olsun ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır.

Eşlerden birinin talebi üzerine boşanmaya karar verilebilir.

2026'da TMK 166/4'teki 1 Yıllık Süre Geçerli mi?

Evet.

Anayasa Mahkemesi, 12.02.2026 tarihinde E.2025/203, K.2026/39 sayılı kararıyla TMK m.166/4'te yer alan “bir yıl” ibaresinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine karar vermiştir.

Dolayısıyla 2026 itibarıyla önceki ret kararının kesinleşmesinden sonra ortak hayatın yeniden kurulamamasına dayalı boşanmada güncel kanuni süre bir yıldır.

Eski internet içeriklerinde görülen “üç yıl bekleme” bilgisi güncel değildir.

Neden Önce Üç Yıldı, Sonra Bir Yıla Düştü?

TMK m.166/4'ün önceki hâlinde bekleme süresi üç yıldı.

Anayasa Mahkemesi 22.02.2024 tarihinde üç yıllık süreyi içeren eski düzenlemeyi ölçüsüz bularak iptal etmiş ve iptal hükmünün yürürlüğünü dokuz ay ertelemiştir.

Kanun koyucu daha sonra 7532 sayılı Kanun ile düzenlemeyi yeniden yapmış ve süreyi üç yıldan bir yıla indirmiştir.

Yeni bir yıllık süre de 2026 yılında Anayasa Mahkemesi önüne gelmiş; Mahkeme bu kez bir yıllık sürenin Anayasa'ya uygun olduğuna karar vermiştir.

Fiili Ayrılık Davasında Kusur Önemli midir?

TMK m.166/4 kapsamındaki boşanmanın temel şartı, önceki ret kararının kesinleşmesi sonrasında kanuni sürenin geçmesine rağmen ortak hayatın yeniden kurulamamasıdır.

Bu nedenle boşanma kararının verilebilmesi bakımından eşlerin önceki olaylardaki kusur derecesi TMK m.166/1'dekiyle aynı işlevi görmez.

Hukuk Genel Kurulunun 01.03.2023 tarihli, 2021/825 E. ve 2023/136 K. sayılı kararında da fiili ayrılığa dayalı boşanmada kusurun boşanma kararı bakımından belirleyici olmadığı kabul edilmiştir.

Eşlerin Tekrar Görüşmesi Ortak Hayatın Yeniden Kurulduğu Anlamına Gelir mi?

Hayır, her görüşme ortak hayatın yeniden kurulması anlamına gelmez.

Çocuklar nedeniyle görüşmek, zorunlu bir mesele için bir araya gelmek veya kısa süreli temas kurmak ile evlilik birliğinin gerçek anlamda yeniden kurulması birbirinden ayrılmalıdır.

Ortak hayatın yeniden kurulup kurulmadığı somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.

Uzun Süre Ayrı Yaşamak Tek Başına Boşanma Sebebi midir?

Her uzun süreli ayrı yaşam otomatik olarak TMK m.166/4 anlamında boşanma sebebi değildir.

TMK m.166/4'ün uygulanması için önce bir boşanma davasının reddedilmiş ve ret kararının kesinleşmiş olması gerekir.

Bununla birlikte uzun süreli ayrı yaşam, somut olayın diğer şartlarıyla birlikte TMK m.166/1 kapsamında evlilik birliğinin temelinden sarsılması bakımından delil ve vakıa olarak değerlendirilebilir.

Boşanma Davasında Birden Fazla Sebebe Dayanılabilir mi?

Evet.

Somut olayın özelliklerine göre aynı dava içinde birden fazla boşanma sebebine birlikte veya terditli olarak dayanılabilir.

Örneğin davacı zina sebebine; bunun kabul edilmemesi hâlinde evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine dayanabilir.

Bu tercih önemlidir. Çünkü özel boşanma sebebinin ispatlanamaması hâlinde mahkemenin genel boşanma sebebini inceleyebilmesi için dilekçenin vakıa ve talep yapısının usulüne uygun kurulmuş olması gerekir.

Mahkeme Davacının Dayanmadığı Bir Boşanma Sebebinden Karar Verebilir mi?

HMK m.33 uyarınca hukuki nitelendirme hâkime aittir. Ancak maddi vakıaları ileri sürmek tarafların görevidir.

Mahkeme tarafların ileri sürmediği yeni vakıaları kendiliğinden oluşturamaz.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 25.09.2024 tarihli, 2023/9891 E. ve 2024/6374 K. sayılı kararında, kadının zina sebebine dayalı bir davası bulunmadığı hâlde zina yönünden hüküm kurulması hatalı bulunmuştur.

Bu nedenle hangi hukuki sebeplere dayanılacağı dava dilekçesinde açık ve güvenli biçimde kurulmalıdır.

Boşanma Dilekçesinde Vakıaların Açıkça Yazılması Neden Önemlidir?

Çekişmeli boşanma davasında “eşim bana kötü davranıyor”, “anlaşamıyoruz” veya “aldatıldım” şeklindeki soyut açıklamalar tek başına yeterli değildir.

HMK m.119 ve m.194 uyarınca davacı boşanma talebinin dayandığı temel vakıaları somutlaştırmalı ve hangi delilin hangi vakıayı ispatlamak için gösterildiğini açıklamalıdır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 21.05.2024 tarihli, 2023/4821 E. ve 2024/3673 K. sayılı kararında da dava dilekçesinde dayanılmayan vakıaların sonradan taraflara kusur olarak yüklenemeyeceği vurgulanmıştır.

Dilekçe hazırlanması hakkında ayrıntılı bilgi için boşanma dilekçesi örneği rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Tanığın Sonradan Anlattığı Bir Olay Kusur Olarak Kabul Edilebilir mi?

Dava veya usulüne uygun sonraki dilekçelerde ileri sürülmeyen bir olayın yalnızca tanığın anlatımında ortaya çıkmış olması, o olayın otomatik olarak diğer eşe kusur olarak yüklenebileceği anlamına gelmez.

Boşanma yargılamasında delil, usulüne uygun biçimde ileri sürülen vakıayı ispatlamak için kullanılır.

Bu nedenle vakıa ve delilin dava başında doğru ilişkilendirilmesi önem taşır.

Boşanma Davasında Dijital Deliller Kullanılabilir mi?

Evet. Mesajlar, sosyal medya yazışmaları, fotoğraflar, videolar ve diğer dijital veriler somut olaya göre delil niteliği taşıyabilir.

Ancak önemli olan yalnızca içeriğin davayı desteklemesi değildir. Delilin hukuka uygun biçimde elde edilmiş olması da gerekir.

Hukuka Aykırı Elde Edilen Deliller Kullanılabilir mi?

HMK m.189/2 uyarınca hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 24.04.2024 tarihli, 2022/10849 E. ve 2024/2777 K. sayılı kararında hukuka aykırı elde edilen ses kaydının delil olarak kullanılmaması hukuka uygun bulunmuştur.

Bu nedenle eşin telefonuna, hesabına veya özel alanına hukuka aykırı yöntemlerle girilerek elde edilen her kaydın boşanma davasında kullanılabileceği düşünülmemelidir.

Tanık Boşanma Davasında Delil Olabilir mi?

Evet.

Tanık anlatımı boşanma davalarında önemli delillerden biridir.

Ancak tanığın olayları bizzat görüp görmediği, duyuma dayalı konuşup konuşmadığı, anlatımların somutluğu ve diğer delillerle uyumu değerlendirilir.

Akraba Tanığın İfadesi Geçersiz midir?

Hayır.

Bir tanığın taraflardan birinin annesi, babası, kardeşi veya başka yakını olması beyanını kendiliğinden geçersiz hâle getirmez.

Tanığın beyanı dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirilir.

Boşanmada Kusur Neden Önemlidir?

Kusur her boşanma sebebinde aynı biçimde değerlendirilmez.

Ancak özellikle TMK m.166/1 kapsamındaki çekişmeli boşanmalarda kusur, boşanmanın mali sonuçları açısından önemlidir.

Kusur özellikle;

• maddi tazminat,
• manevi tazminat,
• yoksulluk nafakası

bakımından farklı sonuçlar doğurabilir.

Maddi ve Manevi Tazminatta Kusur Nasıl Etkilidir?

TMK m.174'e göre mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, şartları varsa maddi tazminat isteyebilir.

Boşanmaya sebep olan olaylar nedeniyle kişilik hakları saldırıya uğrayan taraf da şartları varsa manevi tazminat talep edebilir.

Tazminat değerlendirmesinde tarafların kusur oranları, sosyal ve ekonomik durumları ile olayların ağırlığı birlikte değerlendirilir.

Yoksulluk Nafakasında Kusur Önemli midir?

TMK m.175 uyarınca boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşin yoksulluk nafakası isteyebilmesi için kusurunun diğer eşten daha ağır olmaması gerekir.

Nafaka yükümlüsünün ise mutlaka kusurlu olması şart değildir.

Zina veya Hayata Kast Mal Paylaşımını Etkiler mi?

Kural olarak boşanmadaki kusur mal rejimi tasfiyesindeki katılma alacağını otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

Ancak TMK m.236/2 özel bir istisna düzenlemiştir.

Boşanmaya zina veya hayata kast nedeniyle karar verilmişse hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun biçimde azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir.

Bu özel sonuç her boşanma sebebinde uygulanmaz.

Ayrıntılı bilgi için boşanmada mal paylaşımı rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Velayette Kusur Belirleyici midir?

Boşanmadaki kusur tek başına velayet kararını belirlemez.

Velayet bakımından temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır.

Ancak eşin kusurlu davranışları aynı zamanda çocuğun fiziksel veya psikolojik güvenliğini, bakımını veya gelişimini etkiliyorsa bu davranışlar velayet değerlendirmesinde de önem taşıyabilir.

Ayrıntılı bilgi için velayet ve velayetin değiştirilmesi yazımızı inceleyebilirsiniz.

Boşanma Sebebinin Yanlış Seçilmesi Ne Sonuç Doğurabilir?

Özel boşanma sebeplerinin kendilerine özgü şartları ve bazı durumlarda kısa hak düşürücü süreleri bulunmaktadır.

Örneğin yalnızca zina sebebine dayanılmış ancak zina ispatlanamamışsa ve genel boşanma sebebi usulüne uygun biçimde ileri sürülmemişse davanın sonucu bundan etkilenebilir.

Bu nedenle dava açılmadan önce yalnızca “hangi davranış yaşandı?” sorusu değil, bu davranışın hangi hukuki sebebe dayandırılacağı da değerlendirilmelidir.

Boşanma Davasında En Sık Yapılan Hatalar

• Her aldatma veya flört davranışını otomatik olarak zina kabul etmek,
• Zina ve TMK m.162 davalarındaki altı aylık ve beş yıllık süreleri kaçırmak,
• Özel boşanma sebebiyle genel boşanma sebebini birbirine karıştırmak,
• Her evden ayrılmayı terk sebebi sanmak,
• Terk ihtarının önceki olaylara etkisini dikkate almamak,
• Akıl hastalığı bakımından resmî sağlık kurulu şartını gözden kaçırmak,
• “Şiddetli geçimsizlik” şeklindeki soyut ifadelerle yetinmek,
• Dava dilekçesinde somut vakıaları ve delilleri eşleştirmemek,
• Tanığın sonradan anlattığı her olayın kusur olarak değerlendirilebileceğini düşünmek,
• Hukuka aykırı dijital kayıtları delil olarak kullanmaya çalışmak,
• Boşanmadaki kusur ile velayet değerlendirmesini aynı şey sanmak,
• Anlaşmalı boşanmanın bir yıllık evlilik şartını unutmak,
• TMK m.166/4'teki bekleme süresini hâlen üç yıl sanmak.

Sık Sorulan Sorular

En sık kullanılan boşanma sebebi hangisidir?

Uygulamada en sık karşılaşılan genel boşanma sebebi TMK m.166/1'de düzenlenen evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır.

Aldatma varsa mutlaka zina davası mı açılmalıdır?

Hayır. Her sadakat ihlali zina şartlarını oluşturmaz. Cinsel ilişki boyutuna ulaşmayan güven sarsıcı davranışlar TMK m.166/1 kapsamında değerlendirilebilir.

Zina öğrenildikten ne kadar süre içinde dava açılmalıdır?

Zina sebebiyle dava hakkı öğrenmeden itibaren altı ay ve her hâlde zina eyleminden itibaren beş yıl içinde kullanılmalıdır. Devam eden zina ilişkilerinde sürenin başlangıcı ayrıca değerlendirilir.

Şiddet boşanma sebebi midir?

Evet. Şiddetin niteliğine göre TMK m.162 veya TMK m.166/1 kapsamında boşanma sebebi ve kusurlu davranış oluşturabilir.

Hakaret boşanma sebebi midir?

Sürekli veya ağır hakaret, aşağılama ve psikolojik şiddet evlilik birliğinin temelinden sarsılması kapsamında değerlendirilebilir. Ağır onur kırıcı davranışlarda TMK m.162 de gündeme gelebilir.

Eş evi terk ederse hemen boşanma davası açılabilir mi?

Terk özel sebebine dayanılacaksa hayır. TMK m.164'te düzenlenen altı aylık süre, dönüş ihtarı ve iki aylık ihtar süresi gibi özel şartların gerçekleşmesi gerekir.

Uzun süredir ayrı yaşamak tek başına boşanmak için yeterli mi?

Tek başına her durumda yeterli değildir. TMK m.166/4'ün uygulanması için daha önce açılmış boşanma davasının reddedilmiş ve bu kararın kesinleşmiş olması gerekir. Bunun dışındaki uzun ayrılıklar TMK m.166/1 kapsamında diğer olaylarla birlikte değerlendirilebilir.

Boşanma davası reddedilirse yeniden dava için üç yıl beklemek gerekir mi?

Hayır. Güncel TMK m.166/4 uyarınca ret kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmesine rağmen ortak hayat yeniden kurulamamışsa bu sebebe dayanılarak boşanma istenebilir.

2026'da bir yıllık bekleme süresi iptal edildi mi?

Hayır. Anayasa Mahkemesi 12.02.2026 tarihli E.2025/203, K.2026/39 sayılı kararıyla TMK m.166/4'teki “bir yıl” ibaresinin Anayasa'ya uygun olduğuna karar vermiştir.

Tam kusurlu eş hiçbir şekilde boşanamaz mı?

Böyle mutlak bir ifade doğru değildir. TMK m.166/1 ve m.166/2 kapsamında davacının kusuru, davalının itirazı ve bu itirazın hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olup olmadığı birlikte değerlendirilir.

Telefon mesajları boşanma davasında delil olur mu?

Somut olayın özelliklerine göre olabilir. Ancak mesajın ve diğer dijital kayıtların hukuka uygun biçimde elde edilmiş olması gerekir.

Bir boşanma davasında hem zina hem evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayanılabilir mi?

Evet. Somut olayın şartlarına göre özel ve genel boşanma sebepleri birlikte veya terditli olarak ileri sürülebilir. Vakıaların ve taleplerin dava dilekçesinde açık biçimde kurulması önemlidir.

Başlıca Hukuki Dayanaklar

• TMK m.161: Zina,
• TMK m.162: Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış,
• TMK m.163: Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme,
• TMK m.164: Terk,
• TMK m.165: Akıl hastalığı,
• TMK m.166/1-2: Evlilik birliğinin temelinden sarsılması ve kusur itirazı,
• TMK m.166/3: Anlaşmalı boşanma,
• TMK m.166/4: Ortak hayatın yeniden kurulamaması,
• TMK m.174: Maddi ve manevi tazminat,
• TMK m.175: Yoksulluk nafakası,
• TMK m.236/2: Zina ve hayata kastın mal rejimine etkisi,
• HMK m.119: Dava dilekçesinin içeriği,
• HMK m.189/2: Hukuka aykırı deliller,
• HMK m.190 ve m.194: İspat ve somutlaştırma yükü,
• 7532 sayılı Kanun m.13: TMK m.166/4'teki sürenin bir yıla indirilmesi,
• AYM E.2025/203, K.2026/39: TMK m.166/4'teki bir yıllık sürenin Anayasa'ya uygunluğu.

Boşanma Sebepleri Hakkında Hukuki Destek

Çekişmeli boşanma davasında yalnızca tarafların artık birlikte yaşamak istememesi değil, boşanmaya dayanak yapılan olayların hangi hukuki sebebe girdiği ve hangi delillerle ispatlanabileceği önemlidir.

Zina, terk ve hayata kast gibi özel boşanma sebeplerinde kanunun öngördüğü özel koşullar ve süreler bulunmaktadır. Evlilik birliğinin temelinden sarsılmasında ise somut olayların, kusurun ve ortak hayat üzerindeki etkisinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Özellikle birden fazla boşanma sebebinin bulunduğu, zina ile güven sarsıcı davranışın ayrılması gereken veya önceki boşanma davasının reddinden sonra TMK m.166/4 kapsamında yeni dava açılmasının değerlendirildiği dosyalarda dava sebebinin başlangıçta doğru kurulması önem taşır.

Boşanma, nafaka, velayet, tazminat ve diğer aile hukuku uyuşmazlıklarında hukuki destek için Av. Melek Bal Helvacı ile iletişime geçebilirsiniz.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Boşanma sebebi, hak düşürücü süreler, kusur ve deliller her somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilmelidir.