Nafakanın Kaldırılması Davası: Yoksulluk Nafakası Ne Zaman Kaldırılır?

Yoksulluk nafakası bir kez hükmedildikten sonra her koşulda ve ömür boyu değişmeden devam eden bir ödeme değildir. Türk Medeni Kanunu, bazı durumlarda nafakanın kendiliğinden sona ermesini; bazı durumlarda ise mahkeme kararıyla kaldırılmasını veya azaltılmasını öngörmektedir.

Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi, başka biriyle evlilik benzeri ortak hayat kurması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya tarafların ekonomik koşullarının önemli ölçüde değişmesi nafakanın devamı bakımından farklı hukuki sonuçlar doğurabilir.

Bu nedenle nafakanın kaldırılması davasında öncelikle hangi nafaka türünün söz konusu olduğu, kaldırma sebebinin ne olduğu ve bu sebebin hangi delillerle ispatlanabileceği belirlenmelidir.

Yoksulluk Nafakası Nedir?

Türk Medeni Kanunu m.175 uyarınca boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru diğer eşten daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında yoksulluk nafakası isteyebilir.

Nafaka yükümlüsünün kusurlu olması şart değildir.

Yoksulluk nafakasının temel amacı boşanma sonrasında yoksulluğa düşecek eşin geçimine katkı sağlamaktır. Nafakanın alacaklı eş açısından bir zenginleşme aracı hâline gelmesi amaçlanmaz.

Yoksulluk Nafakası Süresiz midir?

TMK m.175'te yoksulluk nafakasının “süresiz olarak” istenebileceği düzenlenmiştir. Ancak bu ifade, nafakanın her durumda nafaka alacaklısının hayatı boyunca mutlaka devam edeceği anlamına gelmez.

Türk Medeni Kanunu m.176'da nafakanın hangi hâllerde sona ereceği, kaldırılabileceği veya azaltılabileceği ayrıca düzenlenmiştir.

Dolayısıyla yalnızca belirli bir sürenin geçmiş olması nafakayı kendiliğinden sona erdirmez; buna karşılık kanunda belirtilen koşulların gerçekleşmesi nafakanın sona ermesine veya yeniden değerlendirilmesine neden olabilir.

Yoksulluk Nafakası Hangi Hâllerde Kendiliğinden Sona Erer?

TMK m.176/3 uyarınca irat biçiminde ödenen yoksulluk nafakası;

• nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi veya
• taraflardan birinin ölümü

hâllerinde kendiliğinden sona erer.

Bu iki durum, mahkeme kararıyla kaldırılan nafaka hâllerinden farklıdır.

Nafaka Alan Eş Yeniden Evlenirse Nafaka Sona Erer mi?

Evet. Nafaka alacaklısının resmi olarak yeniden evlenmesi hâlinde irat biçimindeki yoksulluk nafakası kanun gereğince kendiliğinden sona erer.

Bu durum, nafaka alacaklısının resmi evlilik yapmadan başka biriyle birlikte yaşamasından farklıdır. Resmi evlilik bulunmayan birlikteliklerde “fiilen evliymiş gibi yaşama” koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği ayrıca araştırılır.

Fiilen Evliymiş Gibi Yaşamak Nafakanın Kaldırılması Sebebi midir?

Evet. TMK m.176/3 uyarınca nafaka alacaklısının evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, mahkeme kararıyla yoksulluk nafakasının kaldırılması sebeplerinden biridir.

Ancak bir kişinin başka biriyle duygusal ilişki yaşaması veya zaman zaman görüşmesi tek başına nafakanın kaldırılması için yeterli değildir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 19.09.2024 tarihli, 2024/4819 E. ve 2024/6122 K. sayılı kararında, fiilen evliymiş gibi yaşamadan söz edilebilmesi için evlilik benzeri ortak bir hayat kurulmasının ve fiilen birlikte yaşamanın gerektiği belirtilmiştir.

Aynı kararda iddia edilen birliktelik hakkında somut ve inandırıcı delil bulunmadığı durumda nafakanın kaldırılması talebinin kabul edilemeyeceği değerlendirilmiştir.

Sevgilisi Olmak Nafakanın Kaldırılması İçin Yeterli midir?

Hayır. Salt sevgililik veya arkadaşlık ilişkisi ile TMK m.176/3 anlamındaki “fiilen evliymiş gibi yaşama” aynı şey değildir.

Nafakanın kaldırılması bakımından birlikteliğin niteliğinin, sürekliliğinin ve tarafların gerçekten evlilik benzeri ortak bir hayat kurup kurmadıklarının değerlendirilmesi gerekir.

Bu nedenle yalnızca birlikte çekilmiş bir fotoğraf, belirli zamanlarda görüşme veya ilişki yaşandığı iddiası üzerinden otomatik olarak nafakanın kaldırılması sonucuna ulaşılamaz.

Fiilen Evliymiş Gibi Yaşama Nasıl İspatlanır?

Nafakanın kaldırılmasını isteyen taraf, iddiasını ispat etmekle yükümlüdür.

TMK m.6'daki genel ispat kuralı gereğince nafaka borçlusu, nafaka alacaklısının başka biriyle evlilik benzeri ve süreklilik taşıyan ortak bir hayat kurduğunu somut delillerle ortaya koymalıdır.

Somut olayın özelliklerine göre tanık anlatımları, adres ve kolluk araştırmaları ile hukuka uygun biçimde elde edilmiş diğer deliller değerlendirme konusu olabilir.

Mahkeme bakımından temel soru, tarafların yalnızca ilişki yaşayıp yaşamadıkları değil; resmi nikâh bulunmaksızın fiilen evlilik benzeri bir yaşam birliği oluşturup oluşturmadıklarıdır.

Nafaka Alan Eş İşe Girerse Nafaka Otomatik Olarak Kalkar mı?

Hayır. Nafaka alacaklısının işe başlaması veya gelir elde etmesi nafakanın otomatik olarak sona erdiği anlamına gelmez.

Yoksulluk nafakasının devamı bakımından asıl değerlendirilmesi gereken husus, elde edilen gelirin kişiyi yoksulluktan kurtaracak düzeyde, düzenli ve sürekli olup olmadığıdır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 29.09.2025 tarihli, 2025/1203 E. ve 2025/7907 K. sayılı kararında, nafaka alacaklısının kendisini yoksulluktan kurtaracak düzeyde sürekli ve düzenli gelirinin bulunmasının nafaka koşullarını etkilediği belirtilmiştir.

Asgari Ücretle Çalışmak Nafakayı Kaldırır mı?

Nafaka alacaklısının belirli bir ücret karşılığında çalışması tek başına otomatik kaldırma sebebi olarak değerlendirilmemelidir.

Gelirin miktarı, sürekliliği, kişinin barınma ve diğer zorunlu giderleri, sahip olduğu malvarlığı ve genel ekonomik koşulları birlikte değerlendirilerek yoksulluğun gerçekten ortadan kalkıp kalkmadığı belirlenir.

Dolayısıyla yalnızca “çalışıyor” veya “maaş alıyor” tespitiyle sonuca varılması yerine kişinin gerçek ekonomik durumunun araştırılması gerekir.

Yoksulluk Ne Zaman Ortadan Kalkmış Sayılır?

Yoksulluğun sona erip ermediği yalnızca kişinin maaşı bulunup bulunmadığına bakılarak belirlenmez.

Mahkeme kişinin;

• sürekli ve düzenli gelirini,
• çalışıp çalışmadığını,
• taşınmazlarını ve bunlardan gelir elde edip etmediğini,
• diğer malvarlığı unsurlarını,
• yaşam ve geçim ihtiyaçlarını

birlikte değerlendirmelidir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 08.04.2025 tarihli, 2024/6869 E. ve 2025/3359 K. sayılı kararında da nafaka talep eden kişinin çalışıp çalışmadığının, sürekli ve düzenli gelirinin bulunup bulunmadığının ve taşınmazlarından kira geliri elde edip etmediğinin araştırılması gerektiği vurgulanmıştır.

Nafaka Alan Kişinin Evi veya Başka Malvarlığı Varsa Nafaka Kalkar mı?

Bir taşınmaza, araca veya başka bir malvarlığına sahip olmak tek başına nafakanın otomatik olarak sona erdiği anlamına gelmez.

Ancak bu malvarlığının ekonomik değeri ve düzenli gelir sağlayıp sağlamadığı, kişinin gerçek ekonomik durumunun tespitinde dikkate alınabilir.

Örneğin bir taşınmazdan düzenli kira geliri elde edilmesi, yoksulluğun devam edip etmediğinin değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.

Miras Kalması Nafakanın Kaldırılmasını Sağlar mı?

Nafaka alacaklısının miras yoluyla önemli bir malvarlığı edinmesi, ekonomik durumunda değişiklik yaratabilir.

Ancak mirasın varlığı üzerinden otomatik bir sonuç çıkarmak yerine, mirasın ekonomik değeri, gelir getirip getirmediği ve kişinin yoksulluk durumunun ortadan kalkıp kalkmadığı birlikte değerlendirilmelidir.

Ekonomik Durum Araştırması Neden Önemlidir?

Nafakanın kaldırılması veya azaltılması davalarında tarafların gerçek sosyal ve ekonomik durumlarının belirlenmesi önemlidir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 30.09.2024 tarihli, 2023/8676 E. ve 2024/6584 K. sayılı kararında tarafların ekonomik ve sosyal durumlarının etraflıca araştırılması; çalışıp çalışmadıkları, sürekli ve düzenli gelirlerinin bulunup bulunmadığı ve nafaka alacaklısının yoksulluğunun devam edip etmediğinin belirlenmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Bu nedenle yalnızca tarafların kendi beyanlarıyla yetinilmesi her dosyada yeterli olmayabilir.

Nafakanın Kaldırılması Davasında Hangi Kayıtlar Araştırılabilir?

Somut olayın niteliğine göre;

• SGK kayıtları,
• maaş ve çalışma kayıtları,
• tapu kayıtları,
• araç kayıtları,
• vergi ve ticari faaliyet bilgileri,
• taşınmazlardan elde edilen gelirler,
• tarafların diğer ekonomik ve sosyal durum bilgileri

araştırılabilir.

Bu kayıtların amacı tarafların kâğıt üzerindeki değil, mümkün olduğunca gerçek ekonomik durumlarının ortaya çıkarılmasıdır.

Haysiyetsiz Hayat Sürme Nafakanın Kaldırılması Sebebi midir?

TMK m.176/3 uyarınca nafaka alacaklısının haysiyetsiz hayat sürmesi de yoksulluk nafakasının mahkeme kararıyla kaldırılması sebepleri arasında düzenlenmiştir.

Ancak bu kavramın her somut olayda ayrıca değerlendirilmesi ve kaldırma sebebine dayanan tarafça ispatlanması gerekir.

Kişisel yaşam tercihlerinin veya toplum tarafından hoş karşılanmayan her davranışın otomatik biçimde bu kapsamda kabul edilmesi mümkün değildir.

Nafakanın Kaldırılması ile Nafakanın Azaltılması Arasındaki Fark Nedir?

Nafakanın kaldırılması, mevcut nafaka yükümlülüğünün sona erdirilmesi anlamına gelir.

Nafakanın azaltılmasında ise ödeme yükümlülüğü devam eder ancak miktar yeni ekonomik koşullara göre düşürülür.

TMK m.176/4 uyarınca tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde irat biçimindeki nafakanın artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir.

Dolayısıyla nafaka alacaklısının yoksulluğu tamamen ortadan kalkmamış ancak ekonomik durumu önemli ölçüde iyileşmişse veya nafaka yükümlüsünün mali gücünde ciddi değişiklik meydana gelmişse kaldırma yerine azaltma tartışması gündeme gelebilir.

Nafaka Borçlusunun Ekonomik Durumu Bozulursa Ne Olur?

Nafaka borçlusunun mali durumunda önemli değişiklik meydana gelmesi TMK m.176/4 kapsamında nafakanın yeniden değerlendirilmesini gerektirebilir.

Burada ekonomik durumdaki değişikliğin gerçek ve somut olması önemlidir.

Mahkeme nafaka yükümlüsünün ödeme gücü ile nafaka alacaklısının devam eden ihtiyaçları arasında hakkaniyete uygun bir denge kurar.

Nafaka Borçlusunun Emekli Olması Nafakayı Otomatik Olarak Kaldırır mı?

Emeklilik veya gelir kaybı tek başına yoksulluk nafakasını kendiliğinden sona erdiren sebepler arasında sayılmamıştır.

Ancak emeklilik sonrasında kişinin mali gücünde önemli ve kalıcı bir değişiklik meydana gelmişse, bunun nafakanın azaltılması bakımından değerlendirilmesi mümkündür.

Bu durumda emekli maaşı, diğer gelirler ve malvarlığı ile nafaka alacaklısının ihtiyaçları birlikte değerlendirilir.

Nafaka Borçlusunun Yeniden Evlenmesi Nafakayı Sona Erdirir mi?

TMK m.176/3'te nafakayı kendiliğinden sona erdiren yeniden evlenme hâli, nafaka alacaklısının yeniden evlenmesidir.

Nafaka borçlusunun yeniden evlenmesi, eski eşe ödenen yoksulluk nafakasını kendiliğinden ortadan kaldıran bir sebep değildir.

Bununla birlikte tarafların mali durumlarında meydana gelen değişiklikler, nafakanın azaltılması bakımından TMK m.176/4 kapsamında ayrıca değerlendirilebilir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Belirlenen Nafaka Sonradan Değiştirilebilir mi?

Nafakanın anlaşmalı boşanma protokolü ile belirlenmiş olması, değişen koşulların hiçbir şekilde dikkate alınamayacağı anlamına gelmez.

Ancak protokol hükümlerinin niteliği önemlidir. Protokolde yer alan her parasal ödeme hukuken yoksulluk nafakası olarak değerlendirilmeyebilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 28.09.2023 tarihli, 2023/6676 E. ve 2023/4362 K. sayılı kararında da tarafların bir ödemeye verdikleri isimden bağımsız olarak hukuki nitelendirmenin hâkime ait olduğu vurgulanmıştır.

Nafakanın Kaldırılması Davasında İspat Yükü Kimdedir?

TMK m.6 uyarınca kural olarak herkes hakkını dayandırdığı olguyu ispat etmekle yükümlüdür.

Bu nedenle yoksulluk nafakasının kaldırılmasını isteyen nafaka borçlusu;

• alacaklının fiilen evliymiş gibi yaşadığını,
• yoksulluğunun ortadan kalktığını,
• veya dayandığı diğer kaldırma sebebinin gerçekleştiğini

somut ve hukuka uygun delillerle ispatlamalıdır.

Nafakanın Kaldırılması Davasında Görevli Mahkeme Hangisidir?

Nafakanın kaldırılması ve azaltılması davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir.

Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar.

Nafakanın Kaldırılması Davasında Yetkili Mahkeme Hangisidir?

Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında TMK m.177 uyarınca nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

Davanın hukuki niteliğine göre özel yetki kurallarının somut olay bakımından ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Nafakanın Kaldırılması İçin Belirli Bir Süre Beklemek Gerekir mi?

Nafakanın kaldırılması bakımından esas olan, kanunda düzenlenen kaldırma sebebinin ortaya çıkmasıdır.

Örneğin fiilen evliymiş gibi yaşama veya yoksulluğun ortadan kalkması iddiasında belirleyici olan yalnızca nafaka kararından itibaren geçen süre değil, bu yeni durumun gerçekleşip gerçekleşmediğidir.

İştirak Nafakası 18 Yaşında Sona Erer mi?

Evet. TMK m.328/1 uyarınca ana ve babanın bakım borcu kural olarak çocuğun ergin olmasına kadar devam eder.

Çocuk ergin olduğunda iştirak nafakası kanun gereğince sona erer.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 21.05.2024 tarihli, 2024/3096 E. ve 2024/5048 K. sayılı kararında da çocuğun ergin olduğu tarihte iştirak nafakasının kendiliğinden sona ereceği belirtilmiştir.

Çocuk 18 Yaşından Sonra Üniversite Okuyorsa Nafaka Devam Eder mi?

Çocuğun ergin olmasıyla iştirak nafakası sona erer. Ancak eğitimine devam eden ergin çocuğun hiçbir şekilde nafaka talep edemeyeceği sonucu çıkmaz.

TMK m.328/2 uyarınca çocuk ergin olmasına rağmen eğitimine devam ediyorsa anne ve baba, durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde eğitimin sona ermesine kadar çocuğa bakmakla yükümlüdür.

Yargıtay uygulamasında eğitimine devam eden ergin çocuğun talebi yardım nafakası kapsamında değerlendirilmektedir.

Ergin Çocuk Yardım Nafakasını Kendisi mi İstemelidir?

Evet. Çocuğun ergin olmasıyla velayet sona erdiğinden, artık ebeveynin çocuk adına iştirak nafakası talep etmesi yerine ergin çocuğun kendi adına yardım nafakası istemesi gerekir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 30.09.2024 tarihli, 2023/8676 E. ve 2024/6584 K. sayılı kararında da ergin çocuk yararına yardım nafakası talebinin ayrı bir dava olarak ergin çocuk tarafından ileri sürülmesi gerektiği belirtilmiştir.

Üniversite Öğrencisinin Geliri Varsa Yardım Nafakası Alabilir mi?

Ergin çocuğun eğitimine devam etmesi tek başına her durumda yardım nafakası bağlanacağı anlamına gelmez.

Çocuğun eğitim durumu, kendi gelirleri, ekonomik ihtiyaçları ve anne-babanın mali gücü birlikte değerlendirilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 13.04.2023 tarihli, 2023/1388 E. ve 2023/1820 K. sayılı kararında, ergin çocuğun şirketten gelir sahibi olmasının yardım nafakası koşulları bakımından önem taşıdığı değerlendirilmiştir.

Nafakanın Kaldırılması Davasında En Sık Yapılan Hatalar

• Nafaka alan kişinin yalnızca işe girmesinin nafakanın kesin olarak kalkacağı düşüncesiyle dava açmak,
• Fiilen evliymiş gibi yaşama iddiasını yalnızca söylenti veya zayıf delillere dayandırmak,
• Nafaka alacaklısının gerçek ekonomik durumunu araştırmamak,
• Kaldırma ile azaltma koşullarını birbirine karıştırmak,
• Yoksulluk nafakası ile iştirak nafakasını aynı sona erme kurallarına tabi sanmak,
• 18 yaşını geçen çocuk için iştirak nafakasının aynı şekilde süresiz devam edeceğini düşünmek,
• Ergin çocuğun yardım nafakası talebinin kimin tarafından ileri sürülmesi gerektiğini gözden kaçırmak,
• İddiaları hukuka uygun ve somut delillerle desteklememek.

Sık Sorulan Sorular

Nafaka alan eski eş evlenirse nafaka otomatik kalkar mı?

Evet. İrat biçimindeki yoksulluk nafakası, nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi hâlinde kanun gereğince kendiliğinden sona erer.

Nafaka alan kişinin sevgilisi varsa nafaka kalkar mı?

Salt sevgililik ilişkisi yeterli değildir. TMK m.176/3 anlamında resmi nikâh olmaksızın evlilik benzeri ortak ve fiili bir yaşamın bulunması gerekir.

Nafaka alan kişi işe girerse nafaka kesin olarak kalkar mı?

Hayır. Gelirin sürekli ve düzenli olup olmadığı ve kişiyi yoksulluktan kurtarıp kurtarmadığı araştırılır.

Nafaka alan kişinin evi varsa nafaka kalkar mı?

Taşınmaz sahibi olmak tek başına otomatik sonuç doğurmaz. Taşınmazın değeri, gelir sağlayıp sağlamadığı ve kişinin genel ekonomik durumu değerlendirilir.

Nafaka borçlusu emekli olursa nafaka biter mi?

Hayır. Emeklilik yoksulluk nafakasını kendiliğinden sona erdirmez. Ancak mali güçte önemli değişiklik varsa nafakanın azaltılması gündeme gelebilir.

Nafaka borçlusunun yeniden evlenmesi eski eşin nafakasını kaldırır mı?

Hayır. Nafaka borçlusunun yeniden evlenmesi kendiliğinden kaldırma sebebi değildir.

18 yaşındaki çocuk için iştirak nafakası devam eder mi?

İştirak nafakası çocuk ergin olduğunda kural olarak kendiliğinden sona erer.

Üniversite okuyan 18 yaşından büyük çocuk nafaka isteyebilir mi?

Koşulları varsa ergin çocuk kendi adına yardım nafakası talebinde bulunabilir.

Sonuç

Yoksulluk nafakasının kaldırılması, nafaka borçlusunun artık ödeme yapmak istememesine değil, Türk Medeni Kanunu'nda düzenlenen kaldırma sebeplerinin gerçekleşmesine bağlıdır.

Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde irat biçimindeki nafaka kendiliğinden sona ererken; fiilen evliymiş gibi yaşama, yoksulluğun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürme hâllerinde nafakanın kaldırılması için mahkeme kararı gerekir.

Gelirin artması, işe başlanması veya tarafların mali koşullarındaki diğer değişikliklerde ise her zaman tamamen kaldırma sonucu doğmayabilir; somut olayın özelliklerine göre nafakanın azaltılması da gündeme gelebilir.

Özellikle fiili birliktelik ve yoksulluğun ortadan kalkması iddialarında davanın sonucu büyük ölçüde somut ve hukuka uygun delillerle gerçek ekonomik durumun ortaya konulmasına bağlıdır.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlıklarda hukuki değerlendirme olayın özelliklerine ve yürürlükteki mevzuata göre değişebilir.