Ölüm Halinde Mal Rejiminin Tasfiyesi: Sağ Kalan Eşin Katılma Alacağı ve Miras Payı

Eşlerden birinin ölümü, yalnızca miras hukukunu değil eşler arasındaki mal rejimini de sona erdirir. Bu nedenle ölümden sonra miras paylaşımına geçilmeden önce, eşler arasındaki mal rejiminden doğan alacakların belirlenmesi gerekebilir.

Sağ kalan eşin mal rejiminden doğan katılma alacağı ile mirasçılık sıfatından kaynaklanan miras payı birbirinden farklı haklardır. Sağ kalan eş, şartları varsa önce mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacağını talep eder; bu alacak terekenin borcu olarak dikkate alınır. Bundan sonra kalan net tereke üzerinden sağ kalan eş ve diğer mirasçıların miras payları hesaplanır.

Bu ayrım özellikle evlilik sırasında alınan taşınmazlar, banka hesapları, araçlar, şirket hisseleri ve diğer malvarlığı değerleri bakımından büyük önem taşır.

Ölüm Halinde Mal Rejimi Ne Zaman Sona Erer?

Türk Medeni Kanunu m.225 uyarınca mal rejimi eşlerden birinin ölümüyle sona erer.

Dolayısıyla evlilik ölümle sona erdiğinde mal rejiminin sona erdiği tarih de ölüm tarihidir.

Bu tarih, hangi malvarlığı değerlerinin tasfiyeye dahil edileceğinin belirlenmesi bakımından önemlidir.

Ölüm Halinde Mal Rejiminin Tasfiyesi ile Miras Paylaşımı Aynı Şey midir?

Hayır. Mal rejiminin tasfiyesi ile terekenin ve mirasın paylaşılması birbirinden farklı hukuki işlemlerdir.

Mal rejiminin tasfiyesi, eşlerin evlilik süresindeki malvarlığı ilişkilerinden doğan hakları belirler.

Miras paylaşımı ise ölümden sonra terekenin mirasçılar arasında hangi oranlarda paylaşılacağını belirler.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 20.03.2024 tarihli, 2023/557 E. ve 2024/1925 K. sayılı kararında da katılma alacağı ile terekeden kaynaklanan miras haklarının farklı hukuki sebeplere dayandığı kabul edilmiştir.

Önce Mal Rejimi mi Tasfiye Edilir, Miras mı Paylaşılır?

Kural olarak önce mal rejiminden doğan alacaklar belirlenir.

Mal rejiminin tasfiyesi sonucunda sağ kalan eş lehine katılma alacağı doğmuşsa bu alacak terekenin borcu olarak kabul edilir. Tereke borcu karşılandıktan sonra kalan net tereke mirasçılar arasında miras payları oranında paylaşılır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 11.01.2024 tarihli, 2023/5995 E. ve 2024/173 K. sayılı kararında da mal rejiminin tasfiyesi sonucu belirlenecek alacağın tereke borcu olduğu ve miras paylaşımından önce karşılanması gerektiği açıkça belirtilmiştir.

Sağ Kalan Eş Hem Katılma Alacağı Hem Miras Payı Alabilir mi?

Evet. Katılma alacağı ile miras payı birbirinden bağımsız haklardır.

Sağ kalan eş önce mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan katılma alacağına hak kazanabilir. Daha sonra tereke borçları düşüldükten sonra kalan net tereke üzerinden ayrıca miras payı alabilir.

Bu nedenle “sağ kalan eş zaten mirasçı, ayrıca mal rejiminden hak talep edemez” şeklindeki yaklaşım doğru değildir.

Katılma Alacağı Terekenin Borcu mudur?

Evet. Ölüm nedeniyle mal rejiminin tasfiyesi sonucunda sağ kalan eş lehine doğan katılma alacağı tereke borcu niteliğindedir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 19.09.2024 tarihli, 2023/5069 E. ve 2024/6100 K. sayılı kararında da mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacakların terekeye ait borç olduğu ve miras paylaşımından önce ödenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Sağ Kalan Eş Aynı Zamanda Mirasçıysa Ne Olur?

Sağ kalan eş bir taraftan terekenin alacaklısı, diğer taraftan mirasçı sıfatıyla tereke borçlarından sorumlu kişilerden biri olabilir.

Bu durumda sağ kalan eş bakımından alacaklı ve borçlu sıfatları kendi miras payı oranında birleşir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 26.02.2026 tarihli, 2025/2543 E. ve 2026/2267 K. sayılı kararında da sağ kalan eş dahil bütün mirasçıların tereke borcundan miras payları oranında sorumlu oldukları ve sağ kalan eş bakımından alacaklı-borçlu sıfatlarının kısmen birleştiği belirtilmiştir.

Sağ Kalan Eşin Katılma Alacağı Nasıl Hesaplanır?

Öncelikle ölen eşin edinilmiş malları ve bu mallara ilişkin borçlar belirlenir.

Kişisel mallar tasfiye hesabından ayrılır. Edinilmiş malların borçları düşüldükten sonra artık değer bulunur.

Kural olarak sağ kalan eş, diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde katılma alacağı hakkına sahiptir.

Ancak eşlerin karşılıklı alacakları, denkleştirme, değer artış payı, kişisel mal katkıları ve mal rejimi sözleşmesi gibi unsurlar hesaplamayı değiştirebilir.

Basit Bir Ölüm Halinde Mal Rejimi Hesabı Nasıl Yapılır?

Örneğin ölen eş adına evlilik sırasında edinilmiş ve tasfiye değeri 4.000.000 TL olan bir taşınmaz bulunduğunu, başka mal veya borç olmadığını varsayalım.

Taşınmazın tamamının edinilmiş mal olduğu kabul edilirse sağ kalan eşin katılma alacağı kural olarak 2.000.000 TL olur.

Bu 2.000.000 TL terekenin borcudur. Brüt 4.000.000 TL malvarlığından bu borç düşüldüğünde net tereke 2.000.000 TL kalır.

Sağ kalan eşin iki çocukla birlikte mirasçı olması hâlinde net terekenin dörtte biri sağ kalan eşe, kalan dörtte üçü çocuklara ait olur.

Böylece sağ kalan eşin mal rejiminden doğan katılma alacağı ile mirastan doğan miras payı birbirinden ayrı hesaplanmış olur.

Ölen Eşin Bütün Malları Doğrudan Mirasçılar Arasında mı Paylaşılır?

Hayır. Bir malın ölen eş adına kayıtlı olması, o malın hiçbir tasfiye yapılmadan tamamının mirasçılar arasında paylaşılacağı anlamına gelmez.

Önce malın kişisel mal mı edinilmiş mal mı olduğu ve mal rejimi tasfiyesinde sağ kalan eş lehine bir alacak doğup doğmadığı belirlenmelidir.

Tapunun Sadece Ölen Eş Adına Olması Sağ Kalan Eşin Hakkını Engeller mi?

Hayır. Tapu kaydının yalnızca ölen eş adına olması tek başına belirleyici değildir.

Evlilik sırasında karşılığı verilerek edinilmiş bir taşınmaz, aksi ispat edilmediği sürece mal rejimi tasfiyesinde edinilmiş mal olarak değerlendirilebilir.

Bu nedenle sağ kalan eş, taşınmaz tapuda kendi adına kayıtlı olmasa dahi mal rejiminden kaynaklanan katılma alacağı talep edebilir.

Sağ Kalan Eş Adına Kayıtlı Mallarda Ölen Eşin Mirasçılarının Hakkı Olabilir mi?

Evet. Mal rejimi yalnızca ölen eş adına kayıtlı malları kapsamaz.

Sağ kalan eş adına evlilik sırasında edinilmiş mallar bulunuyorsa, ölen eşin de bu malların artık değeri üzerinde katılma alacağı doğmuş olabilir.

TMK m.236 uyarınca eşin mirasçıları da diğer eşin artık değeri üzerinde hak sahibi olabilir.

Bu nedenle ölüm halinde tasfiye, her iki eşin malvarlığının birlikte incelenmesini gerektirebilir.

01.01.2002'den Önce Evlenen Eşlerde Ölüm Halinde Mal Rejimi Nasıl Tasfiye Edilir?

Evlilik 01.01.2002 tarihinden önce yapılmışsa dönem ayrımı önem taşır.

Başka bir mal rejimi sözleşmesi bulunmadığı takdirde 01.01.2002 tarihine kadar mal ayrılığı rejimi, bu tarihten ölüm tarihine kadar ise edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır.

01.01.2002 öncesindeki mallar bakımından somut katkıya dayalı katkı payı alacağı gündeme gelebilirken, 01.01.2002 sonrasındaki dönem bakımından edinilmiş mallara katılma hükümleri uygulanır.

Evlilikten Önce Alınan Ev Ölüm Halinde Paylaşılır mı?

Evlilikten önce edinilmiş bir ev kural olarak adına kayıtlı eşin kişisel malıdır.

Bu nedenle evin tamamı doğrudan edinilmiş mal kabul edilmez.

Ancak evin kredi borcunun evlilik sırasında edinilmiş mallardan ödenmiş olması hâlinde bu ödemelerin tasfiye hesabına etkisi ayrıca incelenmelidir.

Evlilikten Önce Alınan Evin Kredisi Evlilikte Ödenmişse Ne Olur?

Taşınmaz evlilikten önce alındığı için kişisel mal niteliğinde olabilir. Buna karşılık evlilik sırasında maaş veya çalışma geliri gibi edinilmiş mallardan ödenen kredi taksitleri tasfiyede dikkate alınabilir.

Bu durumda kişisel mal ile edinilmiş mallar arasında denkleştirme gündeme gelebilir.

Hesaplamada evlilik sırasında ödenen kredi bölümünün taşınmazın edinme maliyeti içindeki oranı ve taşınmazın tasfiye tarihindeki güncel değeri dikkate alınabilir.

Miras veya Bağış Yoluyla Kazanılan Mallar Tasfiyeye Girer mi?

Eşlerden birine miras veya bağış yoluyla geçen mal kural olarak kişisel maldır.

Bu nedenle asıl mal edinilmiş mal olarak artık değere dahil edilmez.

Ancak kişisel malın kira, faiz, temettü ve benzeri gelirleri, eşler mal rejimi sözleşmesiyle aksini kararlaştırmamışlarsa kural olarak edinilmiş mal niteliğinde olabilir.

Banka Hesapları Ölüm Halinde Nasıl Değerlendirilir?

Banka hesabının kimin adına olduğu kadar hesaptaki paranın kaynağı ve hangi dönemde biriktirildiği önemlidir.

Evlilik sırasında çalışma gelirlerinden biriktirilen para edinilmiş mal niteliğinde olabilir.

Buna karşılık miras veya evlilik öncesi kişisel maldan gelen para kişisel mal olarak değerlendirilebilir.

Araçlar Ölüm Halinde Mal Rejimine Dahil Edilir mi?

Evlilik sırasında karşılığı verilerek alınmış araçlar kural olarak edinilmiş maldır.

Araç ölen eş adına kayıtlı olsa dahi sağ kalan eş bakımından katılma alacağı hesabına konu olabilir.

Değerleme yapılırken tasfiyedeki güncel piyasa değeri önem taşır.

Şirket Hisseleri Ölüm Halinde Nasıl Değerlendirilir?

Şirket hisselerinin değerlendirilmesinde hissenin ne zaman ve hangi kaynakla edinildiği araştırılır.

Evlilik sırasında edinilmiş mallarla satın alınan şirket hisseleri edinilmiş mal niteliğinde olabilir.

Evlilikten önce mevcut olan veya miras yoluyla kazanılan şirket hissesi ise kişisel mal niteliğinde olabilir.

Şirketin yalnızca piyasa şartları nedeniyle kendiliğinden değer kazanması ile eşin emeği sonucunda doğan ve şirket bünyesinde bırakılan kazançların aynı şekilde değerlendirilmemesi gerekir.

Bireysel Emeklilik Birikimleri Ölüm Halinde Mal Rejimine Girer mi?

Bireysel emeklilik birikimlerinin tamamının otomatik olarak edinilmiş mal kabul edilmesi doğru değildir.

Evlilik sırasında edinilmiş gelirlerden ödenen katkı payları ve bunlara bağlı getiriler tasfiyede dikkate alınabilirken, evlilik öncesindeki kişisel birikimlerin ayrıca ayrılması gerekir.

Hayat Sigortası Ödemeleri Mal Rejimine Girer mi?

Hayat sigortası bakımından poliçenin niteliği, lehtarın kim olduğu ve primlerin hangi kaynaklardan ödendiği birlikte değerlendirilmelidir.

Ölüm rizikosuna bağlı olarak belirli bir lehtara yapılan ödeme kural olarak lehtarın hakkı niteliğindedir.

Birikimli hayat sigortalarında ise evlilik sırasında edinilmiş mallardan yapılan prim ödemeleri nedeniyle ayrıca denkleştirme veya mal rejimi hesabı gündeme gelebilir.

Kıdem Tazminatı ve Emeklilik Ödemeleri Nasıl Değerlendirilir?

Kıdem tazminatı veya benzeri çalışma karşılığı toplu ödemelerin tamamının tek kalemde edinilmiş mal kabul edilmesi yerine, ödemenin hangi çalışma dönemine karşılık geldiğinin belirlenmesi gerekir.

Evlilik dönemi içindeki çalışma süresine isabet eden bölüm mal rejimi tasfiyesinde dikkate alınabilir.

Ölen Eş Ölümden Önce Mal Kaçırmışsa Ne Olur?

Ölen eşin mal rejimi devam ederken sağ kalan eşin katılma alacağını azaltmak amacıyla malvarlığını üçüncü kişilere devretmesi hâlinde TMK m.229 gündeme gelebilir.

Mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmaksızın yapılan olağan hediyeler dışındaki karşılıksız kazandırmalar tasfiyeye eklenecek değer olarak dikkate alınabilir.

Ayrıca süre sınırı olmaksızın, mal rejiminin devamı sırasında diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler de şartları varsa tasfiye hesabına eklenebilir.

Üçüncü Kişiye Devredilen Mallar İçin Dava Açılabilir mi?

TMK m.241 kapsamında, tasfiye sırasında borçlu eşin malvarlığının katılma alacağını karşılamaması hâlinde üçüncü kişilere karşı talep gündeme gelebilir.

Bu talep eksik kalan miktarla sınırlıdır.

Kanunda üçüncü kişiye karşı talep bakımından öğrenmeden itibaren bir yıllık ve her hâlde mal rejiminin sona ermesinden itibaren beş yıllık süre öngörülmüştür.

Mal Rejimi Tasfiyesi ile Muris Muvazaası ve Tenkis Aynı Şey midir?

Hayır. Bu kurumların hukuki sebepleri ve amaçları farklıdır.

Mal rejiminin tasfiyesi, eşlerin evlilikten kaynaklanan malvarlığı haklarına ilişkindir.

Muris muvazaası, mirasbırakanın mirasçılardan mal kaçırma amacıyla yaptığı muvazaalı devirlere karşı gündeme gelir.

Tenkis ise saklı payı ihlal eden kazandırmaların kanuni sınırlar içinde azaltılmasına yöneliktir.

Aynı malvarlığı işlemi somut olayın özelliklerine göre birden fazla hukuki uyuşmazlığa neden olabilir; ancak taleplerin hukuki dayanakları ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Değer Artış Payı Ölüm Halinde de Talep Edilebilir mi?

Eşlerden biri diğer eşe ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa değer artış payı alacağı gündeme gelebilir.

Bu hak ölümle kendiliğinden ortadan kalkmaz ve mal rejimi tasfiyesi kapsamında değerlendirilir.

Değer artış payı ile katılma alacağı aynı şey değildir. Değer artış payında somut katkı önem taşırken katılma alacağı kanundan doğan artık değere katılma hakkıdır.

Ölüm Halinde Malların Değeri Hangi Tarihe Göre Belirlenir?

Mal rejiminin sona erdiği anda hangi malların mevcut olduğu ölüm tarihine göre belirlenir.

Buna karşılık tasfiyeye dahil edilen mevcut malların değeri kural olarak tasfiye tarihindeki güncel sürüm değerine göre hesaplanır.

Bu nedenle ölüm tarihi ile değerleme tarihi aynı tarih olmak zorunda değildir.

Katılma Alacağına Faiz Ne Zaman Başlar?

TMK m.239 kapsamında katılma alacağı ve değer artış payı alacağı bakımından faiz kural olarak tasfiyenin sona erdiği, diğer ifadeyle mahkeme kararının verildiği tarihten itibaren işler.

Bu nedenle ölüm tarihinden itibaren otomatik şekilde faiz hesabı yapılması doğru değildir.

Sağ Kalan Eş Aile Konutunda Kalmaya Devam Edebilir mi?

Türk Medeni Kanunu sağ kalan eş bakımından aile konutuna ilişkin özel düzenlemeler içermektedir.

TMK m.240 kapsamında sağ kalan eş, eski yaşantısını devam ettirebilmek amacıyla ölen eşe ait ve birlikte yaşadıkları aile konutu üzerinde katılma alacağına mahsup edilmek üzere intifa veya oturma hakkı tanınmasını isteyebilir.

Haklı sebepler varsa aile konutu üzerinde mülkiyet hakkı tanınması da gündeme gelebilir.

Sağ Kalan Eş Ev Eşyalarını İsteyebilir mi?

TMK m.240 kapsamında sağ kalan eş birlikte kullanılan ev eşyalarının kendisine verilmesini isteyebilir.

Bu hak da mal rejiminden kaynaklanan tasfiye sistemi içerisinde değerlendirilir.

TMK m.240 ile TMK m.652 Arasındaki Fark Nedir?

TMK m.240 mal rejimi hukukundan kaynaklanan bir haktır. Sağ kalan eşin katılma alacağıyla bağlantılıdır.

TMK m.652 ise miras hukukuna ilişkin bir düzenlemedir ve sağ kalan eşin miras payı çerçevesinde aile konutu ve ev eşyalarına ilişkin talepte bulunmasına imkan sağlar.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 30.04.2024 tarihli, 2023/3691 E. ve 2024/3006 K. sayılı kararında da TMK m.652'den doğan aile konutu talebinin miras hukukundan kaynaklandığı ve mal rejiminin tasfiyesi talebi kapsamında değerlendirilmemesi gerektiği belirtilmiştir.

TMK m.240 Kapsamında Aile Konutunun Değeri Nasıl Hesaplanır?

Sağ kalan eşe aile konutu üzerinde hak tanınması hâlinde konutun değeri katılma alacağıyla mahsup edilir.

Katılma alacağı konutun değerini karşılamıyorsa sağ kalan eş aradaki farkı ödemek durumunda kalabilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 18.05.2023 tarihli, 2022/11407 E. ve 2023/2555 K. sayılı kararında da aile konutunun değerinin sağ kalan eşin katılma alacağından mahsup edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Sağ Kalan Eş Mirası Reddederse Katılma Alacağını Kaybeder mi?

Hayır. Mirasın reddi ile mal rejiminden doğan katılma alacağı birbirinden farklı hukuki kurumlardır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 20.03.2024 tarihli, 2023/557 E. ve 2024/1925 K. sayılı kararında mirasın reddinin katılma alacağından vazgeçildiği anlamına gelmediği kabul edilmiştir.

Mirası reddeden sağ kalan eş mirasçı sıfatını kaybedebilir; ancak mal rejiminden kaynaklanan alacak hakkı ayrıca devam edebilir.

Mirastan Feragat Katılma Alacağını Ortadan Kaldırır mı?

Kural olarak hayır. Mirastan feragat mirasçılık hakkına ilişkindir.

Katılma alacağı ise evlilik süresindeki mal rejiminden doğan bağımsız bir alacaktır.

Bu nedenle mirastan feragat edilmiş olması tek başına mal rejimi tasfiyesinden doğan alacaktan da feragat edildiği anlamına gelmez.

Vasiyetname Katılma Alacağını Ortadan Kaldırabilir mi?

Hayır. Murisin vasiyetnamesinde sağ kalan eşe miras bırakmadığını belirtmesi, sağ kalan eşin mal rejiminden doğan katılma alacağını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Katılma alacağı miras payından farklı olarak terekenin borcu niteliğinde bir mal rejimi alacağıdır.

Ölüm Halinde Mal Rejimi Davasını Kim Açabilir?

Sağ kalan eş, ölen eşin mirasçılarına karşı mal rejiminden doğan alacaklarını ileri sürebilir.

Bunun yanında ölen eşin mal rejiminden doğan bir alacağı varsa onun mirasçıları da şartları bulunması hâlinde sağ kalan eşe karşı talepte bulunabilir.

Ölüm Halinde Mal Rejimi Davasında Davalı Kimdir?

Sağ kalan eş tarafından açılan davada, kural olarak ölen eşin mirasçıları taraf olarak gösterilir.

Mirasçıların kim olduğu mirasçılık belgesi ve terekenin hukuki durumu dikkate alınarak belirlenmelidir.

Yargıtay kararlarında mal rejimi alacağının tereke borcu olması nedeniyle mirasçıların sorumluluğunun ve taraf teşkilinin doğru kurulmasına özellikle önem verilmektedir.

Ölüm Halinde Mal Rejimi Davasında Görevli Mahkeme Hangisidir?

Mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda görevli mahkeme Aile Mahkemesidir.

Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi Aile Mahkemesi sıfatıyla davaya bakar.

Ölüm Halinde Mal Rejimi Davası Nerede Açılır?

Ölümle sona eren mal rejiminin tasfiyesinde yetki bakımından ölen eşin son yerleşim yeri önemlidir.

TMK m.214 uyarınca ölüm halinde ölenin son yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

Ölüm Halinde Mal Rejimi Alacağı İçin Zamanaşımı Ne Kadardır?

Mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacaklarda özel bir süre bulunmayan hâllerde genel olarak on yıllık zamanaşımı süresi uygulanmaktadır.

Ölüm halinde bu süre mal rejiminin sona erdiği ölüm tarihinden itibaren değerlendirilir.

Somut olayda zamanaşımını kesen veya durduran sebepler ayrıca incelenmelidir.

Boşanma Davası Devam Ederken Eşlerden Biri Ölürse Ne Olur?

Boşanma davası devam ederken eşlerden birinin ölmesi hâlinde evlilik ölümle sona erer ve boşanma davasının hukuki sonucu farklılaşır.

TMK m.181 uyarınca ölen eşin mirasçıları belirli şartlarda davaya devam ederek sağ kalan eşin kusurunun tespitini isteyebilirler.

Bu durumda sağ kalan eşin mirasçılık hakkı ile mal rejiminin hangi tarihte sona erdiği meseleleri ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Özellikle TMK m.181 ile TMK m.225 hükümlerinin birlikte uygulanmasında, boşanma dava tarihinin mi yoksa ölüm tarihinin mi esas alınacağı her somut olayda ayrıca hukuki değerlendirme gerektirebilir. Bu nedenle bu konu normal bir ölüm halinde tasfiye ile aynı şekilde ele alınmamalıdır.

Ölüm Halinde Mal Rejimi Tasfiyesinde En Sık Yapılan Hatalar

• Ölen eş adına kayıtlı bütün malların doğrudan tereke kabul edilip mal rejimi tasfiyesini atlamak,
• Sağ kalan eşin katılma alacağı ile miras payını aynı hak sanmak,
• Katılma alacağının tereke borcu olduğunu gözden kaçırmak,
• Sağ kalan eşin aynı zamanda mirasçı olması nedeniyle alacaklı ve borçlu sıfatlarının birleşmesini hesaba katmamak,
• Tapunun yalnızca ölen eş adına olmasının sağ kalan eşin hakkını ortadan kaldırdığını düşünmek,
• Sağ kalan eş adına kayıtlı edinilmiş malları tasfiye dışında bırakmak,
• 01.01.2002 öncesi ve sonrası dönemleri birbirinden ayırmamak,
• Evlilikten önce alınmış fakat kredisi evlilikte ödenmiş taşınmazları doğrudan tamamen kişisel mal kabul etmek,
• Miras veya bağış yoluyla gelen asıl mal ile bu malın gelirlerini birbirine karıştırmak,
• Ölümden önce yapılan mal kaçırma amaçlı devirleri incelememek,
• TMK m.240 ile TMK m.652'yi aynı hukuki hak gibi değerlendirmek,
• Mirasın reddinin otomatik olarak katılma alacağını da ortadan kaldırdığını düşünmek,
• Ölüm tarihindeki değer ile tasfiye tarihindeki rayiç değeri birbirine karıştırmak.

Sık Sorulan Sorular

Eşim öldüğünde evlilikte alınan evin yarısı otomatik olarak benim mi olur?

Hayır. Otomatik bir tapu payı oluşmaz. Öncelikle malın edinilmiş mal olup olmadığı ve mal rejimi tasfiyesinden doğan katılma alacağı hesaplanır.

Sağ kalan eş hem mal paylaşımından hem mirastan hak alabilir mi?

Evet. Mal rejiminden doğan katılma alacağı ile miras payı farklı hukuki haklardır.

Katılma alacağı miras payından önce mi hesaplanır?

Evet. Katılma alacağı tereke borcu olarak dikkate alınır; kalan net tereke daha sonra mirasçılar arasında paylaşılır.

Tapu sadece ölen eşin adınaysa diğer eşin hakkı olmaz mı?

Olabilir. Tapu kaydı tek başına belirleyici değildir. Malın edinilme tarihi ve edinme kaynağı önemlidir.

Miras kalan ev mal rejimine girer mi?

Miras yoluyla edinilen ev kural olarak kişisel maldır. Ancak bu maldan elde edilen gelirlerin niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.

Mirası reddedersem katılma alacağımı da kaybeder miyim?

Kural olarak hayır. Mirasın reddi mirasçılık hakkına ilişkindir; mal rejiminden doğan katılma alacağı bundan bağımsızdır.

Sağ kalan eş aile konutunun kendisine verilmesini isteyebilir mi?

Şartları bulunuyorsa TMK m.240 kapsamında katılma alacağına mahsup edilmek üzere aile konutu üzerinde intifa, oturma veya haklı sebepler varsa mülkiyet hakkı talep edilebilir.

Mal rejiminin tasfiyesi için hangi mahkemeye başvurulur?

Görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Ölüm halinde yetkili yer bakımından ölen eşin son yerleşim yeri esas alınır.

Ölüm halinde mal rejimi alacağında zamanaşımı kaç yıldır?

Kural olarak on yıllık genel zamanaşımı süresi uygulanır ve ölümle sona eren mal rejiminde süre ölüm tarihinden itibaren değerlendirilir.

Sonuç

Eşlerden birinin ölümüyle mal rejimi sona erer. Ancak ölümden sonra doğrudan miras paylaşımına geçilmesi her zaman doğru değildir. Öncelikle eşler arasındaki mal rejiminin tasfiye edilmesi ve varsa sağ kalan eşin veya ölen eşin mal rejiminden doğan alacaklarının belirlenmesi gerekir.

Sağ kalan eşin katılma alacağı tereke borcu niteliğindedir ve miras paylaşımından önce dikkate alınır. Sağ kalan eş daha sonra kalan net tereke üzerinden ayrıca miras payına hak kazanabilir.

Özellikle evlilik sırasında alınan taşınmazlar, evlilik öncesi alınıp kredisi evlilikte ödenen evler, banka hesapları, şirket hisseleri, ölümden önce yapılan devirler ve aile konutu bakımından tasfiye hesabının somut olaya göre ayrı ayrı yapılması gerekir.

Mirasın reddi, mirastan feragat, TMK m.240 kapsamında aile konutu talebi veya boşanma davası devam ederken ölüm gibi durumlar ise standart bir ölüm halinde tasfiyeden farklı sonuçlar doğurabileceğinden ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Ölüm halinde mal rejiminin tasfiyesi, terekenin kapsamı, miras payları ve eşler arasındaki alacaklar somut olayın malvarlığı yapısına göre ayrıca hesaplanmalıdır.